ก่อนถอนเงินจากสวิส อย่าเริ่มที่ “อยากได้เงินก้อน”

ฉันเข้าใจความรู้สึกนะคะ

คุณทำงานในสวิตเซอร์แลนด์มาหลายปี ได้รับใบแจ้งยอด Pensionskasse แล้วคิดว่า

“ถ้าเอาเงินก้อนนี้กลับไทย ก็น่าจะผ่านได้เลย ปิดหนี้ได้เลย”

แต่จุดที่ต้องระวังคือ เรากำลังเริ่มจาก “อยากได้เงิน” ไม่ได้เริ่มจาก “ถอนได้หรือไม่ และแลกกับอะไร”

ตอนนี้เรามาจัดลำดับกันใหม่ค่ะ

คิดให้ถูก 4 ชั้น

ชั้นที่ 1 — เหตุทางกฎหมายหรือข้อบังคับ

คุณมีสิทธิถอนเพราะเหตุใด ต้องใช้หลักฐานอะไร และใครเป็นผู้ตรวจสอบเงื่อนไข

ชั้นที่ 2 — ภาษีสวิตเซอร์แลนด์

เงินถูกหักภาษีหรือไม่ ขอคืนได้หรือไม่ ต้องยื่นที่ใด และภายในเวลาเท่าไร

ชั้นที่ 3 — ภาษีไทย

เงินก้อนนั้นต้องนำมาพิจารณาในประเทศไทยหรือไม่ และเกี่ยวข้องกับปีใด

ชั้นที่ 4 — จังหวะและลำดับการโอน

ควรถอนก้อนไหนก่อน โอนปีไหน และแบ่งเงินไว้ใช้ระยะยาวเท่าไร

คนส่วนใหญ่มักเริ่มจากชั้นที่ 4 แล้วจึงย้อนกลับมาดูสามชั้นแรก

ปัญหาคือ เมื่อเงินออกจากกองทุนแล้ว บางขั้นตอนอาจย้อนกลับไม่ได้

AHV ไม่ใช่บัญชีออมทรัพย์ส่วนตัว

ข้อเท็จจริงที่ต้องเข้าใจก่อนคือ

AHV เป็นระบบประกันสังคม เงินที่คุณจ่ายเข้าไปไม่ได้ถูกเก็บไว้ในบัญชีที่มีชื่อคุณ แต่ถูกนำไปใช้จ่ายบำนาญให้ผู้มีสิทธิในระบบ

สิ่งที่คุณได้รับกลับมาจึงเป็น “สิทธิ” ไม่ใช่ยอดเงินในบัญชีส่วนตัว

ผู้ถือสัญชาติไทยเพียงสัญชาติเดียวที่ย้ายออกจากสวิตเซอร์แลนด์ไปอยู่ประเทศไทย อาจมีสิทธิยื่นขอคืนเงินสมทบ AHV ได้ เนื่องจากไทยกับสวิตเซอร์แลนด์ยังไม่มีข้อตกลงประกันสังคมระหว่างกัน

แต่ต้องเข้าใจสองอย่างให้ชัด

หนึ่ง — การขอคืนเงินสมทบไม่ใช่การนำบำนาญในอนาคตมาจ่ายล่วงหน้า แต่เป็นการคำนวณตามหลักเกณฑ์การคืนเงินสมทบโดยเฉพาะ

สอง — เมื่อได้รับเงินคืนแล้ว สิทธิที่เกิดจากช่วงเงินสมทบซึ่งถูกคืนจะสิ้นสุดลง ซึ่งอาจกระทบทั้งบำนาญชราภาพและสิทธิของผู้รอดชีวิตที่ผูกกับช่วงเงินสมทบนั้น

รายละเอียดเพิ่มเติมอยู่ใน EP.8 และ EP.9

Pensionskasse, Freizügigkeit และ Säule 3a

ไม่ได้ใช้เหตุถอนเหมือนกันทั้งหมด

เงินสามกองนี้ต่างจาก AHV ตรงที่มีเงินสะสมซึ่งผูกกับชื่อของคุณ

แต่ไม่ได้หมายความว่าคุณสามารถถอนเมื่อไรก็ได้ เพราะแต่ละกองมีเงื่อนไขของตัวเอง

เหตุที่อาจพบได้ เช่น

• ถึงวัยที่กฎหมายหรือข้อบังคับเปิดให้รับเงิน
• ย้ายออกจากสวิตเซอร์แลนด์ไปอยู่ต่างประเทศเป็นการถาวร
• เริ่มประกอบอาชีพอิสระและไม่อยู่ภายใต้การประกันภาคบังคับของ 2. Säule
• ซื้อหรือชำระหนี้ที่อยู่อาศัยหลักของตนเองตามเงื่อนไข
• เงินใน Freizügigkeit มีจำนวนน้อยกว่าเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด

แต่เหตุเหล่านี้ไม่ได้ใช้ได้กับทุกกองและทุกสถานการณ์ จึงต้องตรวจแยกเป็นรายกองก่อนยื่นถอน

จุดที่ต้องระวังคือ “ย้ายออกถาวร” ไม่ใช่เพียงการบอกว่าจะกลับไทย

โดยทั่วไปต้องมีหลักฐาน เช่น Abmeldebestätigung หรือหนังสือรับรองการแจ้งย้ายออกจาก Gemeinde รวมถึงเอกสารที่สถาบันผู้จ่ายกำหนด

สำหรับผู้ที่ยังอยู่ในวัยทำงาน หากย้ายไปบางประเทศใน EU/EFTA ส่วนภาคบังคับของ 2. Säule อาจยังถอนเป็นเงินสดไม่ได้

แต่การย้ายไปประเทศไทยโดยถาวรโดยทั่วไปไม่อยู่ภายใต้ข้อจำกัด EU/EFTA ดังกล่าว อย่างไรก็ตาม ควรให้ Pensionskasse หรือสถาบัน Freizügigkeit ของคุณยืนยันเงื่อนไขและเอกสารเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนดำเนินการ

สิ่งที่เปลี่ยนไปพร้อมกับเงินก้อน

เมื่อคุณถอนเงินจาก 2. Säule ออกมาเป็นเงินสด เงินส่วนนั้นจะไม่เหลืออยู่เพื่อสร้างบำนาญจากกองทุนเดิมในอนาคต

สิ่งที่ต้องนำมาพิจารณา ได้แก่

• บำนาญรายเดือนในอนาคตจากเงินส่วนที่ถอน
• สิทธิของคู่สมรส คู่ชีวิตจดทะเบียน หรือบุตรที่อาจผูกกับเงินก้อนนั้น
• ความเสี่ยงที่เงินหมดก่อน หากคุณมีอายุยืนกว่าที่วางแผนไว้
• ภาระในการลงทุน บริหาร และถอนใช้ด้วยตัวเอง
• ผลทางภาษีทั้งในสวิตเซอร์แลนด์และประเทศไทย

ส่วนความคุ้มครองกรณีทุพพลภาพและเสียชีวิตจาก Pensionskasse ต้องตรวจแยกต่างหาก เพราะอาจสิ้นสุดหรือเปลี่ยนแปลงตั้งแต่ออกจากงาน ไม่ใช่รอจนถึงวันที่ถอนเงิน

บำนาญรายเดือนช่วยโอนความเสี่ยงเรื่อง “มีอายุยืนกว่าเงินที่เตรียมไว้” ไปให้กองทุน

เมื่อรับเป็นเงินก้อน ความเสี่ยงนี้จะกลับมาอยู่กับคุณ

เช็กลิสต์ก่อนออกคำสั่งถอน

• ขอ IK-Auszug หรือรายการบัญชีเงินสมทบรายบุคคลจาก Ausgleichskasse
• ขอคำตอบเป็นลายลักษณ์อักษรจากหน่วยงาน AHV ที่รับผิดชอบเกี่ยวกับสิทธิของคุณ
• ขอยอดปัจจุบันและ Reglement ฉบับล่าสุดจากทุกกองทุน
• ตรวจว่าเหตุถอนของคุณใช้ได้กับ Pensionskasse, Freizügigkeit หรือ Säule 3a กองใดบ้าง
• ตรวจว่าต้องใช้ Abmeldebestätigung หรือเอกสารยืนยันถิ่นที่อยู่ในประเทศไทยหรือไม่
• ตรวจว่าต้องมีความยินยอมจากคู่สมรสหรือคู่ชีวิตจดทะเบียนหรือไม่
• ตรวจว่าต้องแจ้งล่วงหน้ากี่เดือนก่อนวันจ่าย
• ตรวจภาษีสวิตเซอร์แลนด์และประเมินผลทางภาษีไทยก่อนกำหนดวันจ่าย
• กันเงินฉุกเฉินและค่าใช้จ่ายระยะยาวไว้ก่อน
• ตรวจรายชื่อผู้รับผลประโยชน์ของแต่ละสถาบันแยกกัน

เรื่องความยินยอมของคู่สมรสหรือคู่ชีวิตจดทะเบียนสำคัญมาก

การถอน 2. Säule เป็นเงินสดในหลายกรณีต้องมีลายเซ็นยินยอม และสถาบันอาจกำหนดให้รับรองลายเซ็นด้วย

จึงควรวางแผนเวลาเผื่อขั้นตอนนี้ไว้ค่ะ

ความเห็นของฉัน

ฉันไม่สามารถบอกแทนใครได้ว่าควรถอนหรือไม่ถอน เพราะแต่ละคนมีตัวเลข สิทธิ และสถานการณ์ครอบครัวต่างกัน

แต่สิ่งหนึ่งที่อยากเตือนคือ

“มีสิทธิถอน” ไม่ได้แปลว่า “การถอนทั้งหมดเหมาะที่สุด”

ก่อนลงนามในเอกสาร ลองตอบคำถามนี้ให้ได้ก่อน

“ถ้ามีอายุถึง 90 ปี เงินก้อนนี้จะยังเหลือพอใช้หรือไม่ และถ้าไม่พอ แผนสำรองคืออะไร”

ถ้ายังตอบไม่ได้ อาจยังไม่ใช่เวลาตัดสินใจถอนค่ะ

ตอนต่อไป

EP.3 — พักเงินไว้บัญชีสวิส ช่วยอะไร และไม่ช่วยอะไร

แหล่งข้อมูลทางการ

• AHV/IV: Informationsstelle AHV/IV
• Swiss Compensation Office: Zentrale Ausgleichsstelle
• 2. Säule และ Freizügigkeit: Bundesamt für Sozialversicherungen
• ข้อมูลราชการสำหรับประชาชน: ch.ch
• Steueramt ของ Kanton ที่สถาบันผู้จ่ายตั้งอยู่
• Gemeinde ที่คุณอาศัยอยู่หรือแจ้งย้ายออก

เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล

กฎหมาย อัตรา แบบฟอร์ม และแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง โปรดตรวจข้อมูลกับหน่วยงานหรือสถาบันที่รับผิดชอบก่อนดำเนินการจริง