เงินจากสวิตเซอร์แลนด์เข้าไทย มีกี่กอง?

ฉันเจอคำถามนี้บ่อยที่สุดในกล่องข้อความ

“ถ้าโอนเงินเกษียณกลับไทย 300,000 ฟรังก์ ต้องเสียภาษีเท่าไร”

ฉันตอบไม่ได้ค่ะ ไม่ใช่เพราะไม่มีคำตอบ แต่เพราะคำถามยังไม่สมบูรณ์

“เงินเกษียณ 300,000 ฟรังก์” ไม่ใช่ข้อมูลที่เพียงพอสำหรับคำนวณภาษี

เงินจำนวนเท่ากัน ถอนวันเดียวกัน และโอนเข้าไทยวันเดียวกัน อาจมีผลทางภาษีไม่เท่ากัน หากมาจากคนละกอง

ตอนนี้จะพาคุณแยกให้ครบก่อน แล้วตอนต่อ ๆ ไปค่อยลงรายละเอียดทีละกอง

เงินที่คนย้ายกลับไทยอาจมี แยกได้เป็น 8 กอง

1AHV / IV

1. Säule — ประกันชราภาพ ผู้รอดชีวิต และทุพพลภาพของรัฐ

เป็นระบบประกันสังคมภาคบังคับ ไม่ใช่บัญชีเงินออมส่วนตัวของคุณ

สิทธิถูกกำหนดโดยกฎหมาย ไม่ใช่โดยสัญญาที่คุณเลือกเอง

สำหรับผู้ย้ายออกจากสวิตเซอร์แลนด์ ผลอาจแตกต่างกันตามสัญชาติ ประเทศที่ไปพำนัก ประวัติเงินสมทบ และข้อตกลงประกันสังคมที่ใช้บังคับ

ในบางกรณี ผู้มีสิทธิอาจได้รับบำนาญรายเดือนเมื่อถึงวัยอ้างอิง ส่วนบางกรณีอาจขอคืนเงินสมทบ AHV หรือ Beitragsrückvergütung ได้

แต่ไม่ใช่ทุกคนที่เลือกได้เองว่าจะรับรายเดือนหรือขอคืนเป็นเงินก้อน

ตัวแปรที่ขาดไม่ได้คือ สัญชาติ — รายละเอียดอยู่ใน EP.8

2Pensionskasse / 2. Säule

กองทุนบำเหน็จบำนาญจากการทำงาน

เป็นเงินที่คุณกับนายจ้างสะสมผ่านการทำงาน

สิทธิและเงื่อนไขการรับเงินขึ้นอยู่ทั้งกับกฎหมายสวิตเซอร์แลนด์ เหตุที่ใช้ขอรับเงิน และ Reglement ของกองทุนแต่ละแห่ง

หากย้ายไปอยู่นอกสวิตเซอร์แลนด์ ต้องตรวจด้วยว่าประเทศปลายทางอยู่ใน EU/EFTA หรือไม่ เพราะเงื่อนไขการรับเงินสดของส่วนบังคับอาจแตกต่างกัน

จึงไม่ใช่กฎเดียวกันทุกคน คุณควรขอ Reglement ฉบับปัจจุบันจาก Pensionskasse ของตัวเองมาอ่านประกอบ

3Freizügigkeitskonto / Freizügigkeitspolice

บัญชีหรือกรมธรรม์รักษาสิทธิ์

คือเงินจาก 2. Säule ที่ย้ายออกมาเก็บไว้เมื่อออกจากงานและยังไม่ได้เข้ากองทุนของนายจ้างรายใหม่

หลายคนมีมากกว่าหนึ่งบัญชีโดยไม่รู้ตัว เพราะเปลี่ยนงานหลายครั้ง และบางครั้งจำไม่ได้ว่าบัญชีเก่าอยู่ที่ไหน

เงินกองนี้ยังเป็นเงินจากระบบ 2. Säule ไม่ได้กลายเป็นเงินออมทั่วไปเพียงเพราะถูกย้ายมาไว้ใน Freizügigkeitskonto หรือ Freizügigkeitspolice

4Säule 3a

การออมเพื่อเกษียณแบบผูกพัน

เป็นเงินที่คุณออมเองโดยสมัครใจและอาจใช้สิทธิลดหย่อนภาษีตามเงื่อนไขของกฎหมาย

การถอนมีเงื่อนไขเฉพาะของตัวเอง และที่สำคัญคือ แม้ Säule 3a กับ 2. Säule จะเป็นเงินเพื่อการเกษียณเหมือนกัน แต่ไม่ควรสรุปว่าทั้งสองกองได้รับผลทางภาษีหรือสิทธิขอคืน Quellensteuer เหมือนกัน

ต้องตรวจประเภทของเงิน สถาบันผู้จ่าย ประเทศที่พำนัก และหลักเกณฑ์ที่ใช้ในวันที่จ่ายเงินจริง

รายละเอียดอยู่ใน EP.6

5เงินออมทั่วไป

บัญชีธนาคาร

อาจเป็นเงินที่สะสมจากเงินเดือน รายได้จากการทำงาน หรือเงินที่เหลือหลังค่าใช้จ่ายตลอดหลายปี

เงินส่วนนี้อาจเป็น “เงินต้น” ที่สะสมไว้ ไม่ใช่รายได้ใหม่ที่เพิ่งเกิดขึ้นในวันที่โอน

แต่คุณต้องพิสูจน์เส้นทางของเงินได้ว่าเป็นเงินที่สะสมมาจากอะไร เกิดขึ้นเมื่อไร และอยู่ในบัญชีใด

เพียงเรียกว่า “เงินออม” ยังไม่เพียงพอ หากไม่มี Statement หรือเอกสารแสดงที่มาของเงิน

6เงินลงทุน

Funds หุ้น พันธบัตร หรือบัญชีที่มีหลักทรัพย์

กองนี้ซับซ้อนที่สุด เพราะภายในพอร์ตเดียวอาจมีเงินหลายส่วนปะปนกัน ได้แก่

• เงินต้นที่ใส่เข้าไป
• ดอกเบี้ย
• เงินปันผล
• กำไรหรือขาดทุนจากการขาย

แต่ละส่วนอาจได้รับการปฏิบัติทางภาษีแตกต่างกัน และอาจเกิดขึ้นคนละปี

จึงไม่ควรใช้เพียงยอดรวมของพอร์ตหรือยอดที่โอนเข้าประเทศไทยมาตัดสินว่าเป็นเงินประเภทใด

7ประกันชีวิต

รวมถึง Säule 3b บางประเภท

ต้องดูก่อนว่าเป็นประกันแบบใด มีมูลค่าเงินสดหรือไม่ และเงินที่ได้รับเกิดจากการเวนคืนกรมธรรม์ ครบกำหนดสัญญา หรือการเสียชีวิตของผู้เอาประกัน

ผู้รับเงินและลำดับสิทธิอาจขึ้นอยู่กับประเภทกรมธรรม์ ข้อกำหนดผู้รับผลประโยชน์ กฎหมายครอบครัว กฎหมายมรดก และเงื่อนไขในสัญญา

ดังนั้น ไม่ควรดูเฉพาะชื่อผู้รับผลประโยชน์ในกรมธรรม์หรือพินัยกรรมเพียงอย่างเดียว ต้องตรวจเอกสารและกฎหมายที่ใช้กับกรณีนั้นร่วมกัน

8มรดก

เงินที่ได้รับจากกองมรดกเป็นคนละเรื่องกับรายได้หรือผลตอบแทนที่ทรัพย์มรดกสร้างขึ้นภายหลัง

ตัวอย่างเช่น การได้รับบ้านเป็นมรดก การขายบ้านหลังจากได้รับมรดก และรายได้ค่าเช่าจากบ้านหลังนั้น เป็นเหตุการณ์คนละประเภทกัน

จึงไม่ควรนำคำว่า “มรดกไม่เสียภาษี” มาใช้ครอบทุกกรณี เพราะต้องแยกอย่างน้อยว่าเป็นทรัพย์มรดกเดิม รายได้ที่เกิดภายหลัง หรือกำไรจากการจำหน่ายทรัพย์

รายละเอียดอยู่ใน EP.11

ทำไมการแยกกองจึงสำคัญกว่าที่คิด

เพราะแต่ละกองต่างกันพร้อมกันอย่างน้อย 5 เรื่อง

• เหตุทางกฎหมายหรือข้อบังคับที่เปิดให้ถอน
• ใครเป็นผู้กำหนดสิทธิ์ — กฎหมายกลางหรือ Reglement ของสถาบัน
• ภาษีสวิตเซอร์แลนด์ตอนจ่ายเงินและสิทธิขอคืน
• การปฏิบัติทางภาษีในประเทศไทยเมื่อเงินเข้า
• ลำดับผู้รับผลประโยชน์หากคุณเสียชีวิตก่อน

ตัวอย่างที่เห็นภาพชัดที่สุด

สมมุติคุณถอนเงินสองก้อนในวันเดียวกัน

ก้อนแรกมาจาก Pensionskasse ของนายจ้างเอกชน
ก้อนที่สองมาจาก Säule 3a ของธนาคาร

เงินทั้งสองก้อนอาจถูกหัก Quellensteuer หรือภาษีหัก ณ ที่จ่ายในสวิตเซอร์แลนด์เหมือนกัน

แต่ไม่ได้หมายความว่าสิทธิขอคืนและผลสุดท้ายทางภาษีจะเหมือนกัน

ต้องตรวจแยกตามประเภทเงิน ฐานกฎหมาย สถาบันผู้จ่าย ประเทศที่พำนัก และตาราง DTA หรือแนวปฏิบัติที่ใช้ในวันที่จ่ายเงินจริง

ดังนั้น เงินสองก้อนที่ออกจากประเทศเดียวกันในวันเดียวกัน อาจจบลงด้วยยอดสุทธิและขั้นตอนทางภาษีที่แตกต่างกัน

7 ข้อมูลที่ต้องติดไว้กับเงินทุกก้อน

ถ้าคุณจะเริ่มทำอะไรสักอย่างหลังอ่านตอนนี้ ฉันอยากให้เริ่มที่ตารางนี้

เปิดไฟล์ใหม่ แล้วทำหนึ่งบรรทัดต่อเงินหนึ่งก้อน

1. แหล่งที่มาของเงินและชื่อสถาบันผู้จ่าย
2. สัญชาติทั้งหมดของผู้รับ หากมีสองสัญชาติต้องระบุทั้งสอง
3. เหตุที่ทำให้มีสิทธิรับหรือถอนเงิน
4. วันที่เงินได้เกิดขึ้นและวันที่จ่ายจริง เพราะสองวันนี้อาจไม่เหมือนกัน
5. ประเทศที่คุณมีถิ่นที่อยู่ทางภาษีในปีที่เงินได้เกิดขึ้น
6. วันที่นำเงินเข้าประเทศไทยและจำนวนเงิน
7. ภาษีสวิตเซอร์แลนด์ที่ชำระ ถูกหัก หรืออาจขอคืนได้

ข้อ 4 กับข้อ 5 คือสองข้อที่คนพลาดบ่อยที่สุด และเป็นข้อมูลสำคัญต่อการตรวจผลทางภาษีไทย

ความเห็นของฉัน

ตารางนี้ควรทำก่อนย้ายกลับอย่างน้อยหนึ่งปี ไม่ใช่ทำตอนกำลังจะโอนเงิน

เหตุผลตรงไปตรงมา — เอกสารบางอย่างขอย้อนหลังยากมาก โดยเฉพาะ Statement ของบัญชีเก่าที่ปิดไปแล้ว และ Freizügigkeitskonto ที่คุณลืมว่ามีอยู่ที่ไหน

ยิ่งคุณตอบ 7 ข้อนี้ได้ครบเท่าไร คำถามในตอนต่อ ๆ ไปจะง่ายขึ้นเท่านั้น

“เงินเกษียณ” เป็นคำเรียกรวมในชีวิตประจำวัน ไม่ใช่คำตอบทางภาษี

เงินสองก้อนที่ถอนในวันเดียวกันยังอาจได้รับการปฏิบัติไม่เหมือนกัน

ตอนต่อไป

EP.2 — ก่อนถอนเงินจากสวิตเซอร์แลนด์ อย่าเริ่มที่ “อยากได้เงินก้อน”

แหล่งข้อมูลทางการ

• AHV/IV และ SAK: AHV/IV | Zentrale Ausgleichsstelle
• กฎหมาย 2. Säule และ Freizügigkeit: Bundesamt für Sozialversicherungen | ch.ch
• Quellensteuer และข้อตกลงภาษีซ้อน: Eidgenössische Steuerverwaltung
• ภาษีประเทศไทย: กรมสรรพากร

คำศัพท์สำคัญในบทนี้

AHV — Alters- und Hinterlassenenversicherungประกันชราภาพและผู้รอดชีวิตของรัฐ — 1. Säule

IV — Invalidenversicherungประกันทุพพลภาพของรัฐ

Pensionskasseกองทุนบำเหน็จบำนาญจากการทำงาน — 2. Säule

Freizügigkeitskontoบัญชีรักษาสิทธิ์

Freizügigkeitspoliceกรมธรรม์รักษาสิทธิ์

Säule 3aการออมเพื่อเกษียณแบบผูกพัน

Reglementข้อบังคับของกองทุนหรือสถาบัน

Quellensteuerภาษีหัก ณ ที่จ่าย

Beitragsrückvergütungการขอคืนเงินสมทบ AHV

เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล

กฎหมาย อัตรา แบบฟอร์ม และแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง โปรดตรวจข้อมูลกับหน่วยงานหรือสถาบันที่รับผิดชอบก่อนดำเนินการจริง