ตอนนี้มีข้อมูลใหม่ของปี 2026 ที่คนรับบำนาญแม่ม่ายควรรู้ค่ะ
แต่ก่อนจะดูว่าได้รับเงินเท่าไร ต้องแยกสองคำถามออกจากกันก่อน
- เมื่อถึงวัยอ้างอิง ระบบคำนวณสิทธิอย่างไร
- หากอยู่ประเทศไทย สิทธินั้นจ่ายในต่างประเทศได้หรือไม่
สองคำถามนี้ไม่ใช่เรื่องเดียวกันค่ะ
สิ่งที่เกิดขึ้นในปี 2026
ตั้งแต่ปี 2026 AHV เริ่มจ่ายบำนาญชราภาพงวดที่ 13 โดยจ่ายครั้งแรกในเดือนธันวาคม 2026
เงินงวดที่ 13 จ่ายเฉพาะผู้มีสิทธิรับบำนาญชราภาพ หรือ Altersrente
ไม่รวม
- บำนาญแม่ม่ายหรือพ่อม่าย
- Waisenrente — บำนาญสำหรับบุตรเมื่อบิดาหรือมารดาเสียชีวิต
- Kinderrente — บำนาญบุตรที่จ่ายร่วมกับบำนาญชราภาพหรือบำนาญ IV ของบิดาหรือมารดา
- บำนาญทุพพลภาพจาก IV
เงินเหล่านี้เป็นคนละประเภทกัน แต่ยังคงจ่ายตามจำนวนงวดเดิม และไม่ได้รับเงินงวดที่ 13 ค่ะ
การมีเงินงวดที่ 13 ทำให้วิธีเปรียบเทียบระหว่างบำนาญผู้รอดชีวิตกับบำนาญชราภาพต้องเปลี่ยนจากการดูเฉพาะยอดต่อเดือน มาเป็นการเปรียบเทียบยอดรวมต่อปี
Ausgleichskasse จึงต้องตรวจกรณีที่ผู้รับบำนาญแม่ม่ายหรือพ่อม่ายมีสิทธิรับบำนาญชราภาพพร้อมกัน เพื่อดูว่าสิทธิใดให้ยอดต่อปีสูงกว่า
หลักการที่ใช้ตัดสิน
เมื่อคุณถึงวัยอ้างอิง Ausgleichskasse จะคำนวณบำนาญชราภาพของคุณเองจากข้อมูลที่เกี่ยวข้อง เช่น
- จำนวนปีเงินสมทบ
- รายได้ที่บันทึกในบัญชี AHV
- รายได้ที่ได้รับจาก Splitting
- Erziehungsgutschriften
- และเครดิตอื่นที่เข้าเงื่อนไข
จากนั้นจึงเปรียบเทียบกับบำนาญผู้รอดชีวิตที่คุณมีสิทธิได้รับ
ตาม Art. 24b AHVG หากบุคคลเดียวกันมีสิทธิทั้งบำนาญแม่ม่ายหรือพ่อม่ายและบำนาญชราภาพ ระบบจะจ่ายเฉพาะสิทธิที่ให้จำนวนสูงกว่า
ไม่ได้จ่ายบำนาญทั้งสองก้อนรวมกันเต็มจำนวนค่ะ
ตั้งแต่ปี 2026 การเปรียบเทียบต้องนำบำนาญชราภาพงวดที่ 13 และเงินเพิ่มที่เกี่ยวข้องมารวมด้วย จึงเป็นการเปรียบเทียบยอดต่อปี ไม่ใช่ดูเฉพาะยอดต่อเดือน
ทำไมปี 2026 จึงอาจเปลี่ยนผลของบางคน
ลองดูตัวอย่างนี้ค่ะ
บำนาญแม่ม่าย = 1,800 ฟรังก์ต่อเดือน
บำนาญชราภาพของตัวเอง = 1,750 ฟรังก์ต่อเดือน
หากดูเฉพาะยอดต่อเดือน บำนาญแม่ม่ายสูงกว่า
แต่เมื่อคำนวณยอดต่อปี
บำนาญแม่ม่าย
1,800 × 12 = 21,600 ฟรังก์ต่อปี
บำนาญชราภาพ
1,750 × 12 รวมกับบำนาญงวดที่ 13
= 22,750 ฟรังก์ต่อปี
ในตัวอย่างนี้ บำนาญชราภาพให้ยอดรวมต่อปีสูงกว่า ระบบจึงอาจจ่ายบำนาญชราภาพแทนบำนาญแม่ม่าย
ตัวเลขนี้เป็นเพียงตัวอย่างเพื่ออธิบายกลไก ไม่ใช่การคำนวณสำหรับกรณีใดกรณีหนึ่งค่ะ
บำนาญงวดที่ 13 จริงอาจไม่เท่ากับบำนาญเดือนปกติทุกกรณี เพราะคำนวณจากบำนาญชราภาพที่ได้รับจริงตลอดปี แล้วนำมาหารด้วย 12
Verwitwetenzuschlag
ผู้ที่เป็นหม้ายและเปลี่ยนมารับบำนาญชราภาพของตัวเอง อาจได้รับเงินเพิ่มสำหรับผู้เป็นหม้าย หรือ Verwitwetenzuschlag
เงินเพิ่มนี้คิดเป็น 20% ของบำนาญชราภาพ
แต่มีเพดานค่ะ
เมื่อรวมเงินเพิ่มแล้ว ยอดบำนาญต้องไม่เกินบำนาญชราภาพสูงสุดที่ใช้ในปีนั้น
ดังนั้น คนที่บำนาญของตัวเองอยู่ใกล้เพดานอยู่แล้ว อาจได้รับเงินเพิ่มจริงน้อยกว่า 20% หรือไม่ได้รับเพิ่มเลย
จำนวนเงินขั้นต่ำ จำนวนเงินสูงสุด และผลจากการรับก่อนวัยหรือเลื่อนรับ ต้องตรวจตามปีที่สิทธิเริ่มต้น เพราะตัวเลขอาจปรับเปลี่ยนค่ะ
เรื่องที่ต้องแยกออกจากการคำนวณ
การที่ Ausgleichskasse คำนวณว่าบำนาญชราภาพของคุณสูงกว่า ไม่ได้แปลว่าบำนาญนั้นจะจ่ายในประเทศไทยได้โดยอัตโนมัติ
หากคุณอาศัยอยู่ในประเทศไทย ต้องตรวจเพิ่มว่า
- ถือสัญชาติอะไร
- ประเทศที่พำนักมีข้อตกลงประกันสังคมกับสวิตเซอร์แลนด์หรือไม่
- เคยขอคืนเงินสมทบ AHV แล้วหรือยัง
- มีสิทธิรับบำนาญชราภาพรายเดือนในต่างประเทศหรือไม่
- บำนาญผู้รอดชีวิตที่ได้รับอยู่มีเงื่อนไขการจ่ายต่ออย่างไร
สวิตเซอร์แลนด์กับประเทศไทยยังไม่มีข้อตกลงประกันสังคมระหว่างกัน
สำหรับผู้ถือสัญชาติไทยเพียงสัญชาติเดียวและพำนักในประเทศไทย การมีปีเงินสมทบ AHV ไม่ได้ทำให้รับบำนาญชราภาพรายเดือนในไทยได้โดยอัตโนมัติ
กรณีนี้ต้องให้ SAK ตรวจว่าเป็นเส้นทางบำนาญรายเดือน หรือเส้นทางขอคืนเงินสมทบ AHV
หากเคยได้รับเงินสมทบคืนแล้ว สิทธิที่เกิดจากระยะเวลาเงินสมทบส่วนนั้นจะไม่สามารถนำกลับมาใช้ขอบำนาญชราภาพอีกค่ะ
ส่วนผู้ถือสัญชาติสวิสหรือมีสัญชาติอื่นที่ทำให้มีสิทธิรับบำนาญในต่างประเทศ ต้องให้ SAK คำนวณตามสถานะของตน
ข่าวอีกเรื่องที่ไม่ควรปนกัน
วันที่ 29 พฤศจิกายน 2026 ประชาชนสวิตเซอร์แลนด์จะลงคะแนนเรื่องการจัดหาเงินมาจ่ายบำนาญ AHV งวดที่ 13
ข้อเสนอคือเพิ่มอัตรา MWST ปกติจาก 8.1% เป็น 8.5% โดยคาดว่าจะเริ่มได้ไม่ก่อนปี 2028 หากได้รับความเห็นชอบ
การลงคะแนนครั้งนี้เป็นเรื่องแหล่งเงินสำหรับระบบ AHV
ไม่ใช่การลงคะแนนว่าจะยกเลิกหรือจ่ายบำนาญงวดที่ 13 ในเดือนธันวาคม 2026 หรือไม่
บำนาญงวดที่ 13 ได้รับอนุมัติจากการลงประชามติเมื่อวันที่ 3 มีนาคม 2024 และการจ่ายครั้งแรกในเดือนธันวาคม 2026 ไม่ได้ขึ้นอยู่กับผลการลงคะแนนเรื่อง MWST ค่ะ
ถ้าคุณอยู่ประเทศไทย ต้องทำอะไร
- ติดต่อ SAK ก่อนถึงวัยอ้างอิง ไม่ควรรอให้หน่วยงานติดต่อมาเอง
- ขอให้ SAK ยืนยันว่าคุณมีสิทธิรับบำนาญประเภทใดเมื่อพำนักในประเทศไทย
- แจ้งสัญชาติทั้งหมดที่ถืออยู่ให้ถูกต้อง
- แจ้งว่าเคยขอคืนเงินสมทบ AHV หรือไม่
- ตรวจว่าที่อยู่และบัญชีธนาคารของคุณเป็นข้อมูลล่าสุด
- ส่ง Lebensbescheinigung ตามรอบที่หน่วยงานกำหนด
- เมื่อได้รับคำตัดสิน ให้ตรวจฐานคำนวณ จำนวนปีเงินสมทบ รายได้ และสิทธิที่หน่วยงานเลือกจ่าย
- หากไม่เข้าใจหรือเห็นว่าข้อมูลไม่ถูกต้อง ให้ขอคำอธิบายเป็นลายลักษณ์อักษร และตรวจวันที่สิ้นสุดระยะเวลาอุทธรณ์
ความเห็นของฉัน
ประโยคที่อยากให้จำจากตอนนี้คือ
“ประวัติเงินสมทบของคุณไม่หาย แต่โดยหลักจะได้รับเงินจากสิทธิที่สูงกว่าเพียงสิทธิเดียว ไม่ใช่สองสิทธิรวมกัน”
แต่หากจะย้ายกลับประเทศไทย ยังหยุดการตรวจไว้แค่คำถามว่า “ก้อนไหนสูงกว่า” ไม่ได้ค่ะ
ต้องตรวจต่อด้วยว่า สิทธิที่คำนวณได้นั้นสามารถจ่ายให้คุณในประเทศไทยตามสัญชาติของคุณหรือไม่
และหากคุณอยู่ไทยแล้ว แต่จดหมายจากสวิตเซอร์แลนด์ยังส่งไปที่อยู่เก่า คุณอาจพลาดทั้งข้อมูล การขอเอกสารเพิ่มเติม และกำหนดเวลาอุทธรณ์
ที่อยู่ที่ถูกต้องกับ SAK จึงสำคัญกว่าที่หลายคนคิดค่ะ
ตอนต่อไป EP.13 — คนโสด ไม่มีลูก ก่อนย้ายกลับไทยต้องเตรียมอะไร
แหล่งข้อมูลทางการ
- AHV/IV — บำนาญชราภาพและบำนาญงวดที่ 13
- AHV/IV — บำนาญผู้รอดชีวิต
- BSV — การดำเนินการและการจัดหาเงินสำหรับบำนาญ AHV งวดที่ 13
- SAK — สำหรับผู้มีถิ่นพำนักในต่างประเทศ
- Fedlex — กฎหมายสวิตเซอร์แลนด์ฉบับปัจจุบัน
คำศัพท์สำคัญในบทนี้
AHV — Alters- und Hinterlassenenversicherung — ประกันชราภาพและผู้รอดชีวิตของรัฐ
Altersrente — บำนาญชราภาพ
Hinterlassenenrenten — บำนาญผู้รอดชีวิต
Witwenrente — บำนาญแม่ม่าย
Waisenrente — บำนาญสำหรับบุตรเมื่อบิดาหรือมารดาเสียชีวิต
Kinderrente — บำนาญบุตรที่จ่ายร่วมกับบำนาญชราภาพหรือบำนาญ IV ของบิดาหรือมารดา
Verwitwetenzuschlag — เงินเพิ่มสำหรับผู้เป็นหม้าย
Splitting — การแบ่งรายได้ที่บันทึกในระบบ AHV ระหว่างคู่สมรส
Erziehungsgutschriften — เครดิตสำหรับการเลี้ยงดูบุตรที่ใช้คำนวณบำนาญ
Ausgleichskasse — สำนักงานกองทุนเงินชดเชย AHV
SAK — Schweizerische Ausgleichskasse — สำนักงาน AHV สำหรับผู้มีถิ่นพำนักในต่างประเทศ
Lebensbescheinigung — หนังสือรับรองการมีชีวิตอยู่
MWST — Mehrwertsteuer — ภาษีมูลค่าเพิ่มของสวิตเซอร์แลนด์
คำศัพท์ทั้งหมด ภาษา Deutsch / Français / Italiano / ไทย
ดูได้ที่หน้าพจนานุกรมของเว็บไซต์
เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล
กฎหมาย อัตรา แบบฟอร์ม และแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง
โปรดตรวจข้อมูลกับหน่วยงานหรือสถาบันที่รับผิดชอบก่อนดำเนินการจริง
เนื้อหานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ภาษี หรือการลงทุนเฉพาะบุคคล