ตอนนี้เขียนให้ผู้หญิงไทยจำนวนมากค่ะ
คุณย้ายมาอยู่สวิตเซอร์แลนด์ด้วยการแต่งงาน เลี้ยงลูก ดูแลบ้าน และอาจไม่เคยมีสลิปเงินเดือนของตัวเอง
แล้ววันหนึ่งเริ่มสงสัยว่า
“ถ้าไม่เคยทำงาน ฉันจะมี AHV ไหม”
คำตอบคืออาจมีสิทธิค่ะ แต่ต้องเข้าใจก่อนว่าสิทธินั้นมาจากทางไหน เพราะสามเรื่องต่อไปนี้เป็นคนละกลไกกัน
ระบบที่ 1 — การถือว่าจ่ายเงินสมทบผ่านคู่สมรส
ระหว่างสมรส คู่สมรสที่ไม่ได้ทำงานอาจถือว่าได้จ่ายเงินสมทบ AHV แล้ว หากคู่สมรสที่ทำงานจ่ายเงินสมทบอย่างน้อยสองเท่าของเงินสมทบขั้นต่ำ
ในปี 2026 จำนวนดังกล่าวคืออย่างน้อย 1,060 ฟรังก์ต่อปี
สิ่งที่ข้อนี้ช่วยคือ
- ปีนั้นอาจไม่กลายเป็นช่องว่างของระยะเวลาส่งเงินสมทบ
- คู่สมรสที่ไม่ได้ทำงานไม่ต้องจ่ายเงินสมทบในฐานะ Nichterwerbstätige แยกอีกครั้ง หากเข้าเงื่อนไข
แต่ไม่ได้หมายความว่า
- เงินเดือนของคู่สมรสจะถูกบันทึกเป็นรายได้ของคุณทุกเดือน
- คุณมีรายได้จากการทำงานของตัวเองในบัญชี AHV
- คุณจะได้รับบำนาญสูงสุดโดยอัตโนมัติ
คำว่า “ถือว่าจ่ายเงินสมทบแล้ว” กับ “มีรายได้ถูกบันทึกในบัญชีของตัวเอง” เป็นคนละเรื่องกันค่ะ
จำนวนบำนาญ AHV พิจารณาทั้งจำนวนปีเงินสมทบและรายได้เฉลี่ยที่ใช้คำนวณ
ข้อที่ควรระวังที่สุดคือ การถือว่าจ่ายเงินสมทบผ่านคู่สมรสผูกอยู่กับสถานะสมรสและการจ่ายเงินสมทบของอีกฝ่าย
เมื่อหย่ากันแล้ว หากคุณไม่มีรายได้จากการทำงาน คุณอาจต้องลงทะเบียนและจ่ายเงินสมทบเองในฐานะ Nichterwerbstätige
อย่ารอจนใกล้เกษียณจึงตรวจ เพราะเงินสมทบที่ขาดไป โดยทั่วไปเรียกเก็บย้อนหลังได้ไม่เกินห้าปี
ระบบที่ 2 — Erziehungsgutschriften
Erziehungsgutschriften คือรายได้สมมุติที่นำมารวมในการคำนวณบำนาญ AHV สำหรับปีที่มีบุตรอายุต่ำกว่า 16 ปี และผู้ปกครองอยู่ภายใต้ระบบ AHV
สิ่งที่ต้องเข้าใจคือ
- เป็นตัวเลขสำหรับคำนวณบำนาญ ไม่ใช่เงินสด
- ไม่มีเงินโอนเข้าบัญชีของผู้ปกครอง
- ไม่ใช่เงินสมทบที่มีคนจ่ายแทน
- มีผลเมื่อคำนวณบำนาญในอนาคต
ระหว่างสมรส หากพ่อและแม่อยู่ในระบบ AHV ทั้งคู่ โดยทั่วไป Erziehungsgutschriften จะถูกแบ่งคนละครึ่ง
หากมีเพียงฝ่ายเดียวที่อยู่ในระบบ AHV การจัดสรรอาจแตกต่างออกไป จึงต้องดูข้อเท็จจริงของแต่ละครอบครัวค่ะ
หลังหย่า หากใช้อำนาจปกครองร่วมกัน เครดิตนี้ไม่ได้แบ่งครึ่งโดยอัตโนมัติทุกกรณี แต่ต้องพิจารณาว่าแต่ละฝ่ายรับผิดชอบดูแลบุตรมากน้อยเพียงใด
โดยหลัก
- หากฝ่ายหนึ่งดูแลบุตรเป็นส่วนใหญ่ เครดิตอาจจัดให้ฝ่ายนั้นทั้งหมด
- หากทั้งสองฝ่ายดูแลบุตรใกล้เคียงกัน เครดิตอาจแบ่งคนละครึ่ง
- หากฝ่ายหนึ่งมีอำนาจปกครองเพียงผู้เดียว โดยทั่วไปเครดิตจะเป็นของฝ่ายนั้น
ข้อตกลงเรื่องการจัดสรร Erziehungsgutschriften ควรทำให้ชัดเจนตอนหย่า หรือเมื่อมีการเปลี่ยนแปลงเรื่องอำนาจปกครองและการดูแลบุตร
ไม่ควรรอจนถึงวันเกษียณแล้วจึงกลับมาตรวจค่ะ
ระบบที่ 3 — AHV Splitting
AHV Splitting คือการนำรายได้จากการทำงานที่บันทึกในบัญชี AHV ของคู่สมรสระหว่างปีสมรสมาแบ่งให้แต่ละฝ่ายคนละครึ่ง
แต่ไม่ได้แบ่งรายได้ทุกปีตลอดช่วงที่รู้จักกัน
ระบบจะพิจารณาเฉพาะปีปฏิทินเต็มระหว่างการสมรส ซึ่งทั้งสองฝ่ายอยู่ภายใต้ระบบ AHV ของสวิตเซอร์แลนด์
สิ่งที่ต้องเข้าใจคือ
- เป็นการปรับข้อมูลรายได้ในบัญชี AHV
- ไม่ใช่เงินที่อดีตคู่สมรสโอนให้
- ไม่ได้ย้ายเงินสดออกจากบัญชีของใคร
- มีผลต่อการคำนวณบำนาญในอนาคต
Splitting เกิดขึ้นได้ เช่น
- เมื่อการหย่ามีผลตามกฎหมาย
- เมื่อคู่สมรสทั้งสองฝ่ายมีสิทธิรับบำนาญ AHV
- ในบางกรณีเมื่อผู้รับบำนาญซึ่งแต่งงานอยู่กลายเป็นหม้าย
หลังการหย่า ควรยื่นคำขอให้ Ausgleichskasse ดำเนินการ Splitting โดยไม่ต้องรอจนใกล้เกษียณ
หากอีกฝ่ายไม่ร่วมลงชื่อ ผู้ขอสามารถยื่นเรื่องฝ่ายเดียวได้ค่ะ
สำหรับคนที่มีรายได้น้อยหรือไม่มีรายได้จากการทำงานเลย การ Splitting อาจทำให้รายได้เฉลี่ยที่ใช้คำนวณบำนาญสูงขึ้น
แต่ไม่ได้รับประกันว่าจะได้บำนาญสูงสุด เพราะยังต้องดูจำนวนปีเงินสมทบ Erziehungsgutschriften และข้อมูลอื่นร่วมด้วย
สามระบบนี้ต่างกันอย่างไร — สรุปสั้น
การถือว่าจ่ายผ่านคู่สมรส
→ ช่วยไม่ให้เกิดช่องว่างของปีเงินสมทบ หากเข้าเงื่อนไข
Erziehungsgutschriften
→ เพิ่มรายได้สมมุติสำหรับปีที่เลี้ยงดูบุตรอายุต่ำกว่า 16 ปี
AHV Splitting
→ แบ่งรายได้จากการทำงานที่บันทึกระหว่างปีสมรสตามเงื่อนไข
ทั้งสามอย่างมีผลต่อบำนาญ AHV แต่ทำงานคนละแบบ และใช้แทนกันไม่ได้ค่ะ
สิ่งที่ควรทำ หากคุณอยู่ในสถานการณ์นี้
- ขอ IK-Auszug ของตัวเอง ไม่ใช่ขอเฉพาะของคู่สมรส
แม้ไม่ได้ทำงาน คุณก็มีบัญชี AHV ของตัวเองค่ะ
- ตรวจว่าปีใดมีรายได้บันทึกไว้ และปีใดอาจเป็นช่องว่าง
- หากพบช่องว่าง ให้ถาม Ausgleichskasse ทันทีว่าแก้ไขหรือจ่ายย้อนหลังได้หรือไม่
- ตรวจว่า Erziehungsgutschriften สำหรับปีที่ลูกอายุต่ำกว่า 16 ปีจะจัดสรรให้ใคร
- หากกำลังจะหย่า ให้ระบุการจัดสรร Erziehungsgutschriften ในข้อตกลงหรือคำพิพากษาให้ชัดเจน
- หากหย่าแล้ว ให้ตรวจว่า AHV Splitting ดำเนินการเรียบร้อยหรือยัง
- หากหย่าแล้วและไม่มีรายได้ ให้ตรวจหน้าที่จ่ายเงินสมทบในฐานะ Nichterwerbstätige ทันที
ความเห็นของฉัน
ถ้าคุณเคยเป็นแม่บ้านและไม่เคยมีรายได้ของตัวเอง สิ่งแรกที่ควรทำคือขอ IK-Auszug
เอกสารนี้ขอได้ฟรี และช่วยให้เห็นว่ามีรายได้หรือช่วงเวลาใดบันทึกอยู่ในบัญชี AHV ของคุณบ้าง
แต่อย่าตกใจทันทีหากยังไม่เห็น Erziehungsgutschriften หรือ Splitting อยู่ในรายการเหมือนรายได้จากเงินเดือน เพราะเครดิตและการแบ่งรายได้บางส่วนอาจได้รับการพิจารณาหรือบันทึกตามขั้นตอนของระบบในภายหลัง
สิ่งสำคัญคือแยกให้ออกระหว่าง
- ปีเงินสมทบ
- รายได้ที่บันทึก
- Erziehungsgutschriften
- และรายได้จาก AHV Splitting
โดยเฉพาะหากคุณกำลังจะย้ายกลับไทย ควรตรวจและจัดการเรื่องนี้ก่อนออกจากสวิตเซอร์แลนด์ เพราะหลังย้ายแล้ว การรวบรวมเอกสารและติดต่อหน่วยงานอาจยากขึ้นค่ะ
ตอนต่อไป EP.11 — สามีเสียชีวิต ไม่มีลูก แม่ม่าย มรดก และเงินขายบ้าน
แหล่งข้อมูลทางการ
- AHV/IV — ข้อมูลและแบบฟอร์มของระบบ AHV
- AHV/IV — เงินสมทบสำหรับผู้ไม่ได้ทำงาน
- สั่ง IK-Auszug เพื่อตรวจบัญชี AHV
- Fedlex — กฎหมายสวิตเซอร์แลนด์ฉบับปัจจุบัน
คำศัพท์สำคัญในบทนี้
AHV — Alters- und Hinterlassenenversicherung — ประกันชราภาพและผู้รอดชีวิตของรัฐ
Erziehungsgutschriften — เครดิตสำหรับการเลี้ยงดูบุตร เป็นรายได้สมมุติที่ใช้คำนวณบำนาญ
Splitting — การแบ่งรายได้ที่บันทึกในระบบ AHV ระหว่างคู่สมรส
Nichterwerbstätige — ผู้ไม่มีกิจกรรมทางอาชีพหรือผู้ไม่ได้ทำงานตามเกณฑ์ของ AHV
IK-Auszug — รายการบัญชี AHV รายบุคคล
Ausgleichskasse — สำนักงานกองทุนเงินชดเชย AHV
คำศัพท์ทั้งหมด ภาษา Deutsch / Français / Italiano / ไทย
ดูได้ที่หน้าพจนานุกรมของเว็บไซต์
เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล
กฎหมาย อัตรา แบบฟอร์ม และแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง
โปรดตรวจข้อมูลกับหน่วยงานหรือสถาบันที่รับผิดชอบก่อนดำเนินการจริง
เนื้อหานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ภาษี หรือการลงทุนเฉพาะบุคคล