AHV: เงินบำนาญเสาที่ 1

AHV คือประกันสังคม ไม่ใช่บัญชีเงินออมส่วนตัว

AHV หรือ AVS เป็นระบบประกันผู้สูงอายุและผู้รอดชีวิตของสวิตเซอร์แลนด์ เงินสมทบที่หักจากรายได้ในวันนี้ไม่ได้ถูกเก็บแยกเป็นบัญชีลงทุนส่วนตัวของเรา แต่ถูกนำไปสนับสนุนการจ่ายสิทธิประโยชน์ของระบบในปัจจุบัน เมื่อถึงเวลารับบำนาญ เราจึงไม่ได้ถอน “ยอดเงินที่เคยจ่ายเข้าไป” แต่ได้รับสิทธิตามสูตรที่กฎหมายกำหนด

ความแตกต่างนี้สำคัญมาก เพราะคนสองคนอาจจ่ายเงินสมทบรวมไม่เท่ากัน แต่จำนวนบำนาญไม่ได้คำนวณด้วยการนำยอดสมทบทั้งหมดมาหารคืนตรง ๆ และคนที่ถือ Permit B, Permit C หรือสัญชาติสวิสก็ไม่ได้รับเงินมากหรือน้อยเพราะชื่อ Permit โดยตรง

จำนวนเงิน AHV ดูจากอะไร

หัวใจของการคำนวณมีสองส่วนใหญ่ ๆ คือ ระยะเวลาสมทบ และ รายได้เฉลี่ยที่ใช้คำนวณ จากนั้นอาจมีเครดิตการเลี้ยงดูบุตรหรือเครดิตการดูแลบุคคลที่เข้าเงื่อนไขเข้ามาประกอบ และในกรณีสมรสหรือหย่าร้างยังอาจเกี่ยวข้องกับการแบ่งรายได้ระหว่างคู่สมรสตามกฎของ AHV หรือที่เรียกว่า Splitting

การมีประวัติสมทบครบทำให้เราอยู่ในกลุ่มบำนาญเต็ม แต่คำว่า “เต็ม” ไม่ได้แปลว่าได้รับ CHF 2,520 ทุกคน หากรายได้เฉลี่ยที่ใช้คำนวณต่ำ จำนวนบำนาญเต็มอาจอยู่ใกล้ขั้นต่ำ CHF 1,260 ต่อเดือน ส่วนยอดสูงสุดต้องมีทั้งประวัติสมทบครบและฐานรายได้เฉลี่ยถึงระดับที่กำหนด

ช่องว่างหนึ่งปีมีผลอย่างไร

โดยหลัก ผู้ที่มีปีสมทบขาดจะได้รับบำนาญบางส่วน ไม่ใช่บำนาญเต็ม ศูนย์ข้อมูล AHV อธิบายว่าปีที่ขาดหนึ่งปีทำให้สิทธิลดลงประมาณ 1/44 เมื่อเทียบกับบำนาญเต็มของบุคคลนั้น แต่การคำนวณจริงอาจมีรายละเอียดอื่น เช่น ปีวัยหนุ่มสาวที่นำมาชดเชยได้ หรือช่วงที่มีสิทธิจากเครดิต จึงไม่ควรใช้สูตรง่าย ๆ เป็นคำตอบสุดท้าย

สิ่งที่มักทำให้เกิดช่องว่าง ได้แก่ ย้ายเข้าสวิตเซอร์แลนด์เมื่อโตแล้ว มีปีที่ไม่ได้ทำงานและไม่ได้จ่ายในฐานะผู้ไม่มีรายได้ นายจ้างไม่ได้แจ้งรายได้ถูกต้อง หรือข้อมูลถูกบันทึกอยู่กับ Ausgleichskasse หลายแห่งแล้วผู้ประกันตนไม่เคยตรวจรวม

IK-Auszug คือเอกสารแรกที่ควรขอ

IK-Auszug หรือ Statement of the Individual Account แสดงรายได้ ช่วงเวลาสมทบ และข้อมูลเครดิตบางประเภทที่บันทึกไว้ในบัญชี AHV ของเรา เอกสารนี้ช่วยตอบคำถามว่า “ระบบมีข้อมูลของฉันครบหรือยัง” แต่ไม่ได้เป็นใบรับรองยอดบำนาญสุดท้าย

เมื่อได้รับเอกสารแล้ว ให้ไล่ตรวจปีต่อปี เทียบกับใบแจ้งเงินเดือน ใบรับรองค่าจ้าง การชำระเงินสมทบของผู้ประกอบอาชีพอิสระ หรือหนังสือเรียกเก็บของผู้ไม่มีรายได้ หากพบปีว่าง รายได้ผิด หรือข้อมูลไม่ครบ ควรติดต่อ Ausgleichskasse พร้อมหลักฐาน ไม่ควรรอจนใกล้เกษียณ เพราะเอกสารเก่ายิ่งตามยาก

เครดิตเลี้ยงดูบุตรไม่ใช่เงินสดที่โอนเข้าบัญชี

เครดิตเลี้ยงดูบุตรและเครดิตการดูแลเป็นจำนวนรายได้สมมติที่อาจถูกนำมาช่วยคำนวณรายได้เฉลี่ยตามเงื่อนไข ไม่ใช่เงินสมทบที่จ่ายเข้าบัญชี ไม่ใช่เงินสดที่ขอถอน และไม่ใช่เงินที่จะเห็นเป็นยอดลงทุน การมีเครดิตจึงอาจช่วยผลการคำนวณบำนาญ แต่ไม่ได้ทดแทนปีสมทบทุกกรณีโดยอัตโนมัติ

ตัวเลขปี 2026 ที่ต้องอ่านอย่างระมัดระวัง

ในปี 2026 บำนาญชราภาพแบบเต็มอยู่ระหว่าง CHF 1,260 ถึง CHF 2,520 ต่อเดือน สำหรับคู่สมรสที่ทั้งสองคนมีสิทธิ ผลรวมของบำนาญสองคนโดยทั่วไปถูกจำกัดไม่เกิน 150% ของบำนาญสูงสุด หรือ CHF 3,780 ต่อเดือนเมื่อเป็นบำนาญเต็มทั้งคู่ แต่เพดานนี้ไม่ใช่ “บำนาญคู่สมรสก้อนเดียว” เพราะแต่ละคนมีสิทธิของตัวเองก่อนจึงนำมาตรวจเพดาน

ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2026 ผู้มีสิทธิที่เข้าเงื่อนไขจะได้รับบำนาญ AHV เดือนที่ 13 เป็นครั้งแรก จำนวนดังกล่าวเท่ากับหนึ่งในสิบสองของบำนาญชราภาพรายเดือนที่จ่ายระหว่างปี การเพิ่มนี้ไม่ควรถูกตีความว่าอัตราบำนาญรายเดือนปกติเปลี่ยนจาก 12 เดือนเป็นยอดใหม่ทุกเดือน

อายุอ้างอิงและเวลายื่นคำขอ

อายุอ้างอิงทั่วไปคือ 65 ปี โดยผู้หญิงเกิดปี 1961–1963 อยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านและมีอายุอ้างอิงเพิ่มขึ้นเป็นขั้น ส่วนผู้หญิงเกิดปี 1964 เป็นต้นไปใช้อายุ 65 ปี การรับก่อนเวลา เลื่อนรับ หรือรับเพียงบางส่วนมีผลต่อเงินบำนาญและจะอธิบายแยกในบท 07

AHV ไม่เริ่มจ่ายให้โดยอัตโนมัติเพียงเพราะถึงอายุอ้างอิง ผู้ขอควรยื่นคำร้องประมาณสามถึงสี่เดือนก่อนวันที่ต้องการเริ่มรับ เพื่อให้หน่วยงานมีเวลารวบรวมข้อมูลและคำนวณสิทธิ