กฎหมายในสวิตเซอร์แลนด์ 5 กลุ่มที่ควรรู้

บทความนี้แบ่งเป็น 5 กลุ่มเพื่อช่วยเลือกเส้นทางเบื้องต้น ไม่ใช่การแบ่งสาขากฎหมายอย่างเป็นทางการแบบตายตัว เพราะเรื่องงานและเรื่องเช่าหลายกรณีก็เป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายแพ่ง แต่มีหน่วยงานและขั้นตอนเฉพาะที่ประชาชนควรรู้ค่ะ

1. Zivilrecht (กฎหมายแพ่ง)

ใช้กับข้อพิพาทระหว่างบุคคลหรือเอกชน เช่น สัญญา เงินที่ยืมกัน ซื้อขาย ความเสียหาย ครอบครัว มรดก หรือข้อพิพาทเรื่องหนี้

ควรเริ่มที่ไหน?

1. รวบรวมสัญญา ใบเสร็จ ข้อความ จดหมาย และหลักฐานการชำระเงิน
2. แจ้งข้อเรียกร้องหรือโต้แย้งอีกฝ่ายเป็นลายลักษณ์อักษร
3. หากตกลงไม่ได้ อาจต้องไป Schlichtungsbehörde (หน่วยงานไกล่เกลี่ย) ก่อนเข้าสู่ศาลแพ่ง ทั้งนี้มีข้อยกเว้นตามกฎหมาย
4. หากไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ จึงอาจดำเนินต่อที่ Zivilgericht (ศาลแพ่ง)

2. Strafrecht (กฎหมายอาญา)

ใช้เมื่อมีพฤติการณ์ที่อาจเป็นความผิดอาญา เช่น ทำร้ายร่างกาย ข่มขู่ ลักทรัพย์ ฉ้อโกง ความรุนแรงในครอบครัว หรือความผิดทางเพศ

ควรเริ่มที่ไหน?

• หากมีอันตรายเร่งด่วน โทร 117 (ตำรวจ) หรือ 112 (หมายเลขฉุกเฉินทั่วไป)
• หากมีผู้บาดเจ็บ โทร 144 (หน่วยแพทย์ฉุกเฉิน)
• เก็บหลักฐานเท่าที่ทำได้โดยไม่ทำให้ตนเองเสี่ยง เช่น ภาพถ่าย ข้อความ ชื่อพยาน และใบรับรองแพทย์
• แจ้ง Strafanzeige (การแจ้งความอาญา) ต่อ Polizei (ตำรวจ) หรือ Staatsanwaltschaft (อัยการ)

ความผิดบางประเภทต้องยื่น Strafantrag (คำร้องให้ดำเนินคดีอาญา) ภายในกำหนดเวลา จึงไม่ควรรอหากไม่แน่ใจค่ะ

3. Verwaltungsrecht (กฎหมายปกครอง)

ใช้เมื่อปัญหาเกิดจากคำสั่งหรือการตัดสินของหน่วยงานรัฐ เช่น Permit ภาษี Sozialhilfe ประกันสังคม เงินช่วยเหลือ การก่อสร้าง หรือคำสั่งของ Gemeinde และ Canton

ควรเริ่มที่ไหน?

1. อ่านเอกสารที่เรียกว่า Verfügung (คำสั่งทางปกครอง) ให้ครบ
2. ดู Rechtsmittelbelehrung (คำแนะนำเรื่องสิทธิอุทธรณ์) ตอนท้ายเอกสาร
3. ตรวจว่าต้องยื่น Einsprache (คำคัดค้าน) หรือ Beschwerde (คำอุทธรณ์/ร้องเรียนทางกฎหมาย) ต่อหน่วยงานใด
4. ยื่นภายในกำหนดเวลาที่ระบุ พร้อมเหตุผลและหลักฐาน

4. Arbeitsrecht (กฎหมายแรงงาน)

ใช้กับปัญหาระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง เช่น เงินเดือน ค่าล่วงเวลา วันหยุด การเลิกจ้าง Arbeitszeugnis (หนังสือรับรองการทำงาน) หรือการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรม

ควรเริ่มที่ไหน?

1. ตรวจ Arbeitsvertrag (สัญญาจ้าง), Lohnabrechnung (ใบแจ้งเงินเดือน), Arbeitszeit (เวลาทำงาน) และจดหมายที่เกี่ยวข้อง
2. แจ้งนายจ้างหรือฝ่ายบุคคลเป็นลายลักษณ์อักษร พร้อมระบุสิ่งที่ต้องการให้แก้
3. หากตกลงไม่ได้ ติดต่อ Beratungsstelle (หน่วยให้คำปรึกษา), Gewerkschaft (สหภาพแรงงาน) หรือ Schlichtungsbehörde/Arbeitsgericht ตามระบบของรัฐที่อยู่

หากเป็นเรื่องเงินว่างงาน RAV หรือประกันสังคม อาจเปลี่ยนไปเป็นเส้นทางกฎหมายปกครอง ไม่ใช่ข้อพิพาทกับนายจ้างโดยตรงค่ะ

5. Mietrecht (กฎหมายเช่า)

ใช้กับค่าเช่า การขึ้นค่าเช่า เงินประกัน Mietkaution (เงินประกันการเช่า) การซ่อมแซม ข้อบกพร่องของบ้าน การบอกเลิกสัญญา หรือการส่งคืนที่พัก

ควรเริ่มที่ไหน?

1. แจ้ง Vermieter หรือ Verwaltung (ผู้ให้เช่าหรือบริษัทจัดการ) เป็นลายลักษณ์อักษร
2. เก็บ Mietvertrag (สัญญาเช่า), Übergabeprotokoll (บันทึกการส่งมอบ), ภาพถ่าย และจดหมายทุกฉบับ
3. หากตกลงไม่ได้ ติดต่อ Schlichtungsbehörde in Mietsachen (หน่วยงานไกล่เกลี่ยข้อพิพาทเรื่องเช่า)
4. หากไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ จึงอาจไปศาลเช่าตามขั้นตอน

สรุปว่าเรื่องไหนควรไปหาใคร

• ข้อพิพาทระหว่างเอกชน: คู่กรณี → หน่วยงานไกล่เกลี่ย → ศาลแพ่งตามขั้นตอน
• อาจเป็นความผิดอาญา: ตำรวจหรืออัยการ โดยกรณีฉุกเฉินโทร 117/112
• ไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของรัฐ: ดู Rechtsmittelbelehrung แล้วคัดค้านหรืออุทธรณ์ตามที่ระบุ
• ปัญหากับนายจ้าง: นายจ้าง/ฝ่ายบุคคล → หน่วยให้คำปรึกษาหรือหน่วยงานแรงงาน
• ปัญหาเรื่องเช่า: ผู้ให้เช่า/บริษัทจัดการ → Schlichtungsbehörde in Mietsachen

อ่านรายละเอียดแต่ละกลุ่ม

กฎหมายแพ่งในสวิตเซอร์แลนด์ ครอบคลุมเรื่องอะไรบ้าง? →

กฎหมายอาญาในสวิตเซอร์แลนด์ เมื่อเกิดเหตุควรเริ่มที่ไหน? →

จุดเริ่มต้นที่ช่วยให้เลือกเส้นทางได้ชัดขึ้น คือดูว่าปัญหาอยู่ในกลุ่มใด เกี่ยวข้องกับหน่วยงานไหน และมีกำหนดเวลาเท่าไร

คำศัพท์สำคัญ

• Zivilrecht = กฎหมายแพ่ง
• Strafrecht = กฎหมายอาญา
• Verwaltungsrecht = กฎหมายปกครอง
• Arbeitsrecht = กฎหมายแรงงาน
• Mietrecht = กฎหมายเช่า
• Schlichtungsbehörde = หน่วยงานไกล่เกลี่ย
• Rechtsmittelbelehrung = คำแนะนำเรื่องสิทธิคัดค้านหรืออุทธรณ์