เมื่อมีปัญหาทางกฎหมาย หน่วยงานที่เกี่ยวข้องจะแตกต่างกันตามลักษณะของเรื่อง เช่น เรื่องระหว่างเอกชน เรื่องอาญา เรื่องคำสั่งของรัฐ เรื่องงาน หรือเรื่องเช่า บทความนี้ชวนทำความรู้จักแต่ละกลุ่มและเส้นทางเบื้องต้นค่ะ
บทความนี้แบ่งเป็น 5 กลุ่มเพื่อช่วยเลือกเส้นทางเบื้องต้น ไม่ใช่การแบ่งสาขากฎหมายอย่างเป็นทางการแบบตายตัว เพราะเรื่องงานและเรื่องเช่าหลายกรณีก็เป็นส่วนหนึ่งของกฎหมายแพ่ง แต่มีหน่วยงานและขั้นตอนเฉพาะที่ประชาชนควรรู้ค่ะ
1. Zivilrecht (กฎหมายแพ่ง)
ใช้กับข้อพิพาทระหว่างบุคคลหรือเอกชน เช่น สัญญา เงินที่ยืมกัน ซื้อขาย ความเสียหาย ครอบครัว มรดก หรือข้อพิพาทเรื่องหนี้
ควรเริ่มที่ไหน?
- รวบรวมสัญญา ใบเสร็จ ข้อความ จดหมาย และหลักฐานการชำระเงิน
- แจ้งข้อเรียกร้องหรือโต้แย้งอีกฝ่ายเป็นลายลักษณ์อักษร
- หากตกลงไม่ได้ อาจต้องไป Schlichtungsbehörde (หน่วยงานไกล่เกลี่ย) ก่อนเข้าสู่ศาลแพ่ง ทั้งนี้มีข้อยกเว้นตามกฎหมาย
- หากไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ จึงอาจดำเนินต่อที่ Zivilgericht (ศาลแพ่ง)
ตำรวจไม่ได้ตัดสินข้อพิพาทเรื่องสัญญาหรือหนี้ระหว่างเอกชน เว้นแต่มีพฤติการณ์ที่อาจเป็นความผิดอาญาแยกต่างหาก เช่น การฉ้อโกง
2. Strafrecht (กฎหมายอาญา)
ใช้เมื่อมีพฤติการณ์ที่อาจเป็นความผิดอาญา เช่น ทำร้ายร่างกาย ข่มขู่ ลักทรัพย์ ฉ้อโกง ความรุนแรงในครอบครัว หรือความผิดทางเพศ
ควรเริ่มที่ไหน?
- หากมีอันตรายเร่งด่วน โทร 117 (ตำรวจ) หรือ 112 (หมายเลขฉุกเฉินทั่วไป)
- หากมีผู้บาดเจ็บ โทร 144 (หน่วยแพทย์ฉุกเฉิน)
- เก็บหลักฐานเท่าที่ทำได้โดยไม่ทำให้ตนเองเสี่ยง เช่น ภาพถ่าย ข้อความ ชื่อพยาน และใบรับรองแพทย์
- แจ้ง Strafanzeige (การแจ้งความอาญา) ต่อ Polizei (ตำรวจ) หรือ Staatsanwaltschaft (อัยการ)
ความผิดบางประเภทต้องยื่น Strafantrag (คำร้องให้ดำเนินคดีอาญา) ภายในกำหนดเวลา จึงไม่ควรรอหากไม่แน่ใจค่ะ
3. Verwaltungsrecht (กฎหมายปกครอง)
ใช้เมื่อปัญหาเกิดจากคำสั่งหรือการตัดสินของหน่วยงานรัฐ เช่น Permit ภาษี Sozialhilfe ประกันสังคม เงินช่วยเหลือ การก่อสร้าง หรือคำสั่งของ Gemeinde และ Canton
ควรเริ่มที่ไหน?
- อ่านเอกสารที่เรียกว่า Verfügung (คำสั่งทางปกครอง) ให้ครบ
- ดู Rechtsmittelbelehrung (คำแนะนำเรื่องสิทธิอุทธรณ์) ตอนท้ายเอกสาร
- ตรวจว่าต้องยื่น Einsprache (คำคัดค้าน) หรือ Beschwerde (คำอุทธรณ์/ร้องเรียนทางกฎหมาย) ต่อหน่วยงานใด
- ยื่นภายในกำหนดเวลาที่ระบุ พร้อมเหตุผลและหลักฐาน
อย่าส่งเรื่องไปยังหน่วยงานที่คุ้นชื่อโดยเดาเอง เพราะกำหนดเวลาอาจยังเดินต่อ ให้ยึดชื่อหน่วยงานและกำหนดเวลาที่เขียนใน Rechtsmittelbelehrung เป็นหลัก
4. Arbeitsrecht (กฎหมายแรงงาน)
ใช้กับปัญหาระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง เช่น เงินเดือน ค่าล่วงเวลา วันหยุด การเลิกจ้าง Arbeitszeugnis (หนังสือรับรองการทำงาน) หรือการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรม
ควรเริ่มที่ไหน?
- ตรวจ Arbeitsvertrag (สัญญาจ้าง), Lohnabrechnung (ใบแจ้งเงินเดือน), Arbeitszeit (เวลาทำงาน) และจดหมายที่เกี่ยวข้อง
- แจ้งนายจ้างหรือฝ่ายบุคคลเป็นลายลักษณ์อักษร พร้อมระบุสิ่งที่ต้องการให้แก้
- หากตกลงไม่ได้ ติดต่อ Beratungsstelle (หน่วยให้คำปรึกษา), Gewerkschaft (สหภาพแรงงาน) หรือ Schlichtungsbehörde/Arbeitsgericht ตามระบบของรัฐที่อยู่
หากเป็นเรื่องเงินว่างงาน RAV หรือประกันสังคม อาจเปลี่ยนไปเป็นเส้นทางกฎหมายปกครอง ไม่ใช่ข้อพิพาทกับนายจ้างโดยตรงค่ะ
5. Mietrecht (กฎหมายเช่า)
ใช้กับค่าเช่า การขึ้นค่าเช่า เงินประกัน Mietkaution (เงินประกันการเช่า) การซ่อมแซม ข้อบกพร่องของบ้าน การบอกเลิกสัญญา หรือการส่งคืนที่พัก
ควรเริ่มที่ไหน?
- แจ้ง Vermieter หรือ Verwaltung (ผู้ให้เช่าหรือบริษัทจัดการ) เป็นลายลักษณ์อักษร
- เก็บ Mietvertrag (สัญญาเช่า), Übergabeprotokoll (บันทึกการส่งมอบ), ภาพถ่าย และจดหมายทุกฉบับ
- หากตกลงไม่ได้ ติดต่อ Schlichtungsbehörde in Mietsachen (หน่วยงานไกล่เกลี่ยข้อพิพาทเรื่องเช่า)
- หากไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ จึงอาจไปศาลเช่าตามขั้นตอน
การคัดค้านการบอกเลิกสัญญาหรือการขึ้นค่าเช่าอาจมีกำหนดเวลาสั้น อย่ารอจนใกล้หมดเวลา และต้องตรวจเอกสารของตนเองทุกครั้ง
สรุปว่าเรื่องไหนควรไปหาใคร
- ข้อพิพาทระหว่างเอกชน: คู่กรณี → หน่วยงานไกล่เกลี่ย → ศาลแพ่งตามขั้นตอน
- อาจเป็นความผิดอาญา: ตำรวจหรืออัยการ โดยกรณีฉุกเฉินโทร 117/112
- ไม่เห็นด้วยกับคำสั่งของรัฐ: ดู Rechtsmittelbelehrung แล้วคัดค้านหรืออุทธรณ์ตามที่ระบุ
- ปัญหากับนายจ้าง: นายจ้าง/ฝ่ายบุคคล → หน่วยให้คำปรึกษาหรือหน่วยงานแรงงาน
- ปัญหาเรื่องเช่า: ผู้ให้เช่า/บริษัทจัดการ → Schlichtungsbehörde in Mietsachen
อ่านรายละเอียดแต่ละกลุ่ม
กฎหมายแพ่งในสวิตเซอร์แลนด์ ครอบคลุมเรื่องอะไรบ้าง? →
กฎหมายอาญาในสวิตเซอร์แลนด์ เมื่อเกิดเหตุควรเริ่มที่ไหน? →
จุดเริ่มต้นที่ช่วยให้เลือกเส้นทางได้ชัดขึ้น คือดูว่าปัญหาอยู่ในกลุ่มใด เกี่ยวข้องกับหน่วยงานไหน และมีกำหนดเวลาเท่าไร
คำศัพท์สำคัญ
- Zivilrecht = กฎหมายแพ่ง
- Strafrecht = กฎหมายอาญา
- Verwaltungsrecht = กฎหมายปกครอง
- Arbeitsrecht = กฎหมายแรงงาน
- Mietrecht = กฎหมายเช่า
- Schlichtungsbehörde = หน่วยงานไกล่เกลี่ย
- Rechtsmittelbelehrung = คำแนะนำเรื่องสิทธิคัดค้านหรืออุทธรณ์
เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไปเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมายเฉพาะบุคคล หน่วยงาน ขั้นตอน และกำหนดเวลาอาจต่างกันตามประเภทเรื่อง เอกสาร และรัฐที่รับผิดชอบ
เนื้อหานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ภาษี หรือการลงทุนเฉพาะบุคคล