ปีแรกในไทย — ยื่นภาษีอย่างไร?

ฉันเขียนตอนนี้เพิ่มเข้ามา เพราะรู้สึกว่าซีรีส์ยังไม่จบจริง

คุณรู้แล้วว่าถอนเงินอย่างไร ขอคืนภาษีสวิสอย่างไร และต้องเก็บเอกสารอะไร

แต่พอเงินถึงไทยแล้ว หลายคนยังไม่รู้ว่าต้องยื่นภาษีหรือไม่ และควรเริ่มจากตรงไหน

ตอนนี้จะพาไปทีละขั้นค่ะ

ขั้นที่ 1 — คุณเป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีไทยหรือยัง

เกณฑ์ทั่วไปคือ อยู่ในประเทศไทยรวมกันตั้งแต่ 180 วันขึ้นไปในปีปฏิทินเดียวกัน โดยนับวันสะสม ไม่จำเป็นต้องต่อเนื่องกัน

ปีแรกที่คุณย้ายกลับ จึงต้องนับวันให้ดี

ถ้าคุณกลับเดือนสิงหาคม คุณอาจยังอยู่ในไทยไม่ถึง 180 วันในปีนั้น

เรื่องนี้มีผลต่อการพิจารณาเงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้ามาในไทย

เก็บหลักฐานไว้เสมอ — หนังสือเดินทาง ข้อมูลวันเดินทาง ตั๋วเครื่องบิน และตารางบันทึกของคุณเอง

อย่าใช้เพียงความรู้สึกว่า “ปีนี้อยู่ไทยเกือบทั้งปี” เพราะกฎหมายดูจำนวนวันจริง

ขั้นที่ 2 — แยกก่อนว่าเงินที่โอนเข้าไทยคือเงินอะไร

เงินทุกก้อนที่โอนจากสวิสเข้าไทย ไม่ได้กลายเป็นเงินได้ที่ต้องเสียภาษีโดยอัตโนมัติ

ต้องแยกให้ได้ว่าเป็น

• เงินได้ที่เกิดขึ้นในต่างประเทศ
• เงินออมเดิมหรือเงินต้นที่สะสมไว้
• เงินบำนาญหรือเงินก้อนจากระบบเกษียณ
• เงินจากการขายทรัพย์สิน ซึ่งอาจประกอบด้วยเงินต้นและส่วนกำไร
• เงินให้ เงินมรดก เงินกู้ หรือการคืนเงิน
• เงินที่เคยเสียภาษีในต่างประเทศแล้ว

สำหรับเงินได้จากต่างประเทศที่เกิดขึ้นตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2024 เป็นต้นไป หากผู้มีเงินได้เป็นผู้มีถิ่นที่อยู่ทางภาษีไทยในปีที่เงินได้นั้นเกิด และนำเงินได้นั้นเข้ามาในประเทศไทย ไม่ว่าจะนำเข้าปีเดียวกันหรือปีต่อมา อาจต้องนำมารวมคำนวณภาษีในปีที่นำเงินเข้า

ส่วนเงินได้ที่เกิดขึ้นก่อนวันที่ 1 มกราคม 2024 ไม่อยู่ภายใต้แนวปฏิบัติใหม่นี้

ดังนั้น Statement ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2023 จึงมีประโยชน์มาก แต่ Statement เพียงใบเดียวอาจยังไม่พอ คุณควรมีเอกสารที่แสดงที่มาของเงินและเส้นทางของแต่ละก้อนด้วย

สิ่งสำคัญไม่ใช่แค่ “โอนเข้ามาเท่าไร”

แต่คือเงินนั้นเกิดขึ้นเมื่อไร เป็นเงินประเภทใด และนำเข้ามาเมื่อไร

ขั้นที่ 3 — เลขประจำตัวผู้เสียภาษีและระบบ e-Filing

สำหรับบุคคลสัญชาติไทย โดยทั่วไปเลขประจำตัวประชาชน 13 หลักใช้เป็นเลขประจำตัวผู้เสียภาษีได้

ไม่จำเป็นต้องไปขอเลขใหม่เพียงเพราะย้ายกลับประเทศไทย

แต่ถ้าจะยื่นแบบออนไลน์ คุณต้องสมัครและยืนยันตัวตนในระบบ e-Filing ของกรมสรรพากรก่อน

ทำได้ผ่านระบบของกรมสรรพากร หรือติดต่อสำนักงานสรรพากรพื้นที่ตามกรณี

อย่ารอจนถึงวันสุดท้าย เพราะปีแรกอาจต้องตรวจเอกสาร รายการเงินได้ และสิทธิในเครดิตภาษีต่างประเทศมากกว่าปกติ

ถ้าคุณต้องใช้หนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษีไทยไปประกอบการขอคืน Quellensteuer ที่สวิส ให้ตรวจเงื่อนไขของสำนักงานสรรพากรด้วย

การมีเลขประจำตัวผู้เสียภาษีเพียงอย่างเดียว ไม่ได้หมายความว่าจะออกหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษีให้ได้ทันทีในทุกกรณี

ขั้นที่ 4 — ใช้แบบไหนและยื่นเมื่อไร

แบบที่ใช้โดยทั่วไปคือ ภ.ง.ด.90 สำหรับผู้มีเงินได้หลายประเภท ซึ่งอาจรวมถึงเงินได้จากต่างประเทศที่ต้องนำมารวมคำนวณในไทย

กำหนดยื่นประจำปีอยู่ในช่วงต้นปีถัดจากปีภาษี

การยื่นแบบกระดาษโดยทั่วไปสิ้นสุดภายในเดือนมีนาคม ส่วนการยื่นออนไลน์อาจได้รับการขยายเวลาเพิ่มเติมตามประกาศของกรมสรรพากรในแต่ละปี

จึงควรตรวจวันสุดท้ายที่แน่นอนกับกรมสรรพากรก่อนยื่นทุกครั้ง

นอกจากนี้ยังมีแบบ ภ.ง.ด.94 ซึ่งเป็นการยื่นภาษีครึ่งปี สำหรับเงินได้บางประเภทตามที่กฎหมายกำหนด เช่น เงินได้ตามมาตรา 40(5)–(8)

เงินบำนาญหรือเงินโอนจากต่างประเทศไม่ได้ทำให้ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 โดยอัตโนมัติ

ต้องดูว่าคุณมีเงินได้ประเภทใดเพิ่มเติมในช่วงครึ่งปีแรก

ขั้นที่ 5 — อัตราภาษีและสิทธิลดหย่อน

ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาไทยใช้อัตราก้าวหน้า ตั้งแต่ 0% ถึง 35%

เงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรกได้รับยกเว้น และอัตราสูงสุด 35% ใช้กับเงินได้สุทธิส่วนที่เกิน 5 ล้านบาท

เพราะเป็นอัตราก้าวหน้า การมีเงินได้ถึงช่วงภาษีสูง ไม่ได้แปลว่าเงินได้ทั้งหมดจะถูกเก็บในอัตรานั้น

ค่าลดหย่อนที่อาจเกี่ยวข้องกับคนย้ายกลับ เช่น

• ค่าลดหย่อนส่วนตัว
• ค่าลดหย่อนคู่สมรสที่ไม่มีเงินได้
• ค่าลดหย่อนอุปการะบิดามารดา เมื่อครบเงื่อนไข
• เบี้ยประกันชีวิตและประกันสุขภาพตามเงื่อนไข
• สิทธิยกเว้นเงินได้สำหรับผู้มีอายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป สูงสุด 190,000 บาทตามหลักเกณฑ์

ข้ออายุ 65 ปีมีความสำคัญสำหรับผู้รับบำนาญ แต่ต้องนำไปใช้ในลำดับการคำนวณที่ถูกต้อง ไม่ใช่นำไปหักซ้ำเป็นค่าลดหย่อนอีกก้อนหนึ่ง

ตัวเลขและมาตรการลดหย่อนอาจเปลี่ยนได้ จึงควรตรวจข้อมูลของปีภาษีที่จะยื่นอีกครั้ง

ขั้นที่ 6 — เครดิตภาษีต่างประเทศ

ถ้าเงินได้ก้อนเดียวกันถูกเก็บภาษีในสวิตเซอร์แลนด์และต้องนำมารวมคำนวณภาษีในประเทศไทย คุณอาจใช้ภาษีที่ชำระในสวิสเป็นเครดิตภาษีในไทยได้ตามเงื่อนไขของกฎหมายไทยและข้อตกลงภาษีซ้อนระหว่างไทยกับสวิตเซอร์แลนด์

แต่สิทธินี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติ และไม่ได้หมายความว่าภาษีสวิสทุกจำนวนจะนำมาหักในไทยได้ทั้งหมด

หลักสำคัญคือ

1. ต้องตรวจว่าเงินประเภทนั้น ประเทศใดมีสิทธิเก็บภาษีตาม DTA
2. ใช้ได้เฉพาะภาษีที่ชำระจริงและไม่ได้รับคืน
3. เครดิตภาษีอยู่ภายใต้เพดานที่กฎหมายไทยกำหนด
4. ต้องมีเอกสารรับรองจำนวนเงินได้และภาษีที่ชำระในสวิตเซอร์แลนด์
5. เงินบำนาญเอกชน เงินบำนาญจากการรับราชการ AHV เงินจาก 2. Säule และ Säule 3a อาจอยู่ภายใต้ข้อกำหนดคนละส่วน จึงไม่ควรรวมเป็นประเภทเดียวกัน

ถ้าภาษีจำนวนหนึ่งขอคืนจากสวิตเซอร์แลนด์ได้ จะนำภาษีจำนวนเดียวกันมาใช้เป็นเครดิตในประเทศไทยซ้ำไม่ได้

แต่ก็ไม่ใช่ว่าทุกคนต้องเลือกเพียงทางใดทางหนึ่งสำหรับภาษีทั้งหมด

ต้องแยกตามเงินแต่ละประเภท สิทธิของประเทศผู้จ่าย และจำนวนภาษีที่ได้รับคืนจริง

ขั้นที่ 7 — เอกสารที่ควรมีตอนยื่น

• สรุปรายการเงินที่เข้าไทยตลอดปี แยกตามก้อน วันที่ และบัญชีต้นทาง
• เอกสารแสดงที่มาของเงินแต่ละก้อน
• หลักฐานว่าเงินได้เกิดขึ้นในปีใด
• Statement ณ วันที่ 31 ธันวาคม 2023 และเอกสารประกอบสำหรับเงินเก่าที่สะสมไว้
• หนังสือแจ้งสิทธิหรือใบคำนวณเงินจาก AHV, Pensionskasse, Freizügigkeitskonto หรือ Säule 3a
• Quellensteuer-Bescheinigung และใบประเมินภาษีของสวิตเซอร์แลนด์
• หลักฐานการขอคืนภาษีและจำนวนที่ได้รับคืนจริง
• หลักฐานจำนวนวันที่อยู่ในประเทศไทย
• หลักฐานอัตราแลกเปลี่ยนที่ใช้แปลงเงินเป็นเงินบาท
• เอกสารค่าลดหย่อนต่าง ๆ

อย่ารวมเงินทุกก้อนในบัญชีแล้วเดาว่าเป็นเงินได้ทั้งหมด

และอย่าแยกว่าเป็น “เงินเก่า” เพียงเพราะเงินนั้นอยู่ในบัญชีสวิสมาหลายเดือน

เอกสารต้องช่วยอธิบายได้ว่าเงินเกิดขึ้นเมื่อไรและมาจากอะไร

ขั้นที่ 8 — ปฏิทินปีแรก

เดือนที่ 1–3 หลังกลับ

• สมัครใช้งานระบบ e-Filing
• เปิดบัญชีธนาคารไทยและผูก PromptPay หากต้องใช้รับเงินคืนภาษี
• เริ่มทำตารางบันทึกวันเข้า–ออกประเทศไทย
• บันทึกรายการโอนเงินทุกก้อนและเก็บหลักฐานต้นทาง

เดือนที่ 4–9

• ตรวจว่าปีนั้นอยู่ไทยครบ 180 วันหรือไม่
• ขอหนังสือรับรองถิ่นที่อยู่ทางภาษีเมื่อมีคุณสมบัติและเอกสารครบ
• ดำเนินการขอคืน Quellensteuer ที่สวิตเซอร์แลนด์ตามสิทธิ
• ตรวจว่ามีเงินได้ประเภทที่ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 หรือไม่

ต้นปีถัดไป

• สรุปเงินได้และเงินโอนของปีที่ผ่านมา
• แยกเงินได้ที่เกิดก่อนและตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2024
• คำนวณเครดิตภาษีต่างประเทศจากภาษีที่ชำระจริงและไม่ได้รับคืน
• ยื่น ภ.ง.ด.90 ภายในกำหนด
• เก็บแบบยื่น ใบเสร็จ และเอกสารทั้งหมดไว้ เพราะอาจต้องใช้ประกอบเรื่องภาษีกับสวิตเซอร์แลนด์ภายหลัง

เรื่องที่ยังต้องติดตาม

มีข้อเสนอให้ยกเว้นภาษีสำหรับเงินได้จากต่างประเทศที่นำเข้าไทยภายในปีที่เงินได้นั้นเกิดหรือภายในปีถัดไป

แต่ข้อเสนอหรือร่างกฎหมายยังไม่ควรนำมาใช้วางแผน จนกว่าจะมีประกาศอย่างเป็นทางการและมีผลใช้บังคับจริง

กฎที่ใช้อยู่ในขณะตรวจสอบบทนี้ จึงยังเป็นแนวปฏิบัติตามคำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.161/2566 และ ป.162/2566 สำหรับเงินได้ที่เกิดขึ้นตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2024 เป็นต้นไป

ฉันจะติดตามและปรับข้อมูลให้เมื่อมีการเปลี่ยนแปลงค่ะ

ความเห็นของฉัน

สิ่งที่ฉันอยากบอกที่สุดในตอนปิดซีรีส์

การยื่นภาษีในไทยปีแรกไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด

แต่มันจะยากมากถ้าคุณไม่ได้เตรียมเอกสารมาตั้งแต่ตอนอยู่สวิส

ทุกอย่างที่ฉันขอให้คุณทำในสิบห้าตอนที่ผ่านมา

— แยกบัญชี เก็บ Statement บันทึกวันเข้า–ออก ขอหนังสือรับรอง และเก็บเอกสารภาษี —

มันมาบรรจบกันตรงนี้

และถ้าคุณมีเงินก้อนใหญ่ เงินจากหลายแหล่ง หรือมีทั้งเงินบำนาญและเงินลงทุน

ฉันแนะนำให้ปรึกษาผู้ทำบัญชีหรือที่ปรึกษาภาษีในไทยสำหรับปีแรก

ค่าบริการมักถูกกว่าการแก้ไขข้อมูลและเอกสารย้อนหลังค่ะ

ขอบคุณที่อ่านมาจนจบทั้งสิบหกตอนนะคะ

ขอให้การกลับบ้านของคุณ เป็นการกลับแบบมีแผนจริง ๆ

แหล่งข้อมูลทางการ

• กรมสรรพากรไทย
• คำสั่งกรมสรรพากรที่ ป.161/2566
• ระบบ e-Filing กรมสรรพากร
• ESTV — กรมสรรพากรกลางของสวิตเซอร์แลนด์
• AHV/IV
• SAK — Schweizerische Ausgleichskasse

คำศัพท์สำคัญในบทนี้

AHV/IV — ระบบประกันชราภาพและทุพพลภาพของรัฐ

Quellensteuer — ภาษีหัก ณ ที่จ่าย

Quellensteuer-Bescheinigung — หนังสือรับรองภาษีหัก ณ ที่จ่าย

ESTV — กรมสรรพากรกลางของสวิตเซอร์แลนด์

SAK — Schweizerische Ausgleichskasse — สำนักงาน AHV สำหรับผู้ประกันตนในต่างประเทศ

DTA — Doppelbesteuerungsabkommen — ข้อตกลงเพื่อป้องกันการเก็บภาษีซ้อน

คำศัพท์ทั้งหมดมีสี่ภาษา (Deutsch / Français / Italiano / ไทย) อยู่ในหน้าพจนานุกรมของเว็บไซต์

เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะบุคคล

กฎหมาย อัตราภาษี แบบฟอร์ม และแนวปฏิบัติอาจเปลี่ยนแปลง โปรดตรวจข้อมูลกับหน่วยงานหรือผู้เชี่ยวชาญที่รับผิดชอบก่อนดำเนินการจริง