DTA ไทย–สวิตเซอร์แลนด์ ข้อ 2: ภาษีอะไรอยู่ในขอบเขต?

อนุสัญญาภาษีซ้อนไทย–สวิตเซอร์แลนด์เน้น ภาษีที่เก็บจากเงินได้ ไม่ได้ครอบคลุมภาษีหรือเงินเรียกเก็บทุกชนิด ก่อนวิเคราะห์เงินเดือน เงินปันผล ดอกเบี้ย เงินบำนาญ หรือผลได้จากการขายทรัพย์สิน จึงต้องตรวจว่าภาษีที่กำลังพูดถึงอยู่ในขอบเขตของอนุสัญญาหรือไม่

1. ครอบคลุมภาษีจากเงินได้ทุกระดับ

ข้อ 2 ครอบคลุมภาษีจากเงินได้ที่เรียกเก็บในนามของรัฐ ส่วนราชการ หรือองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น โดยไม่คำนึงถึงวิธีเรียกเก็บ

• สวิตเซอร์แลนด์: ระดับรัฐบาลกลาง (Bund), คันโตน (Kanton) และเทศบาล (Gemeinde)
• ประเทศไทย: ภาษีเงินได้และภาษีเงินได้ปิโตรเลียมตามที่ระบุในอนุสัญญา

ประเด็นสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “หน่วยงานใดเก็บ” แต่ต้องดูว่า “ภาษีนั้นเก็บจากอะไร”

2. ภาษีจากเงินได้หมายถึงอะไร?

ข้อความอนุสัญญารวมถึงภาษีที่เก็บจากเงินได้ทั้งหมดหรือองค์ประกอบของเงินได้ เช่น

• รายได้ทั้งหมดของบุคคลหรือบริษัท
• รายได้บางประเภท เช่น เงินเดือน ดอกเบี้ย หรือกำไรจากธุรกิจ
• ผลได้จากการจำหน่ายสังหาริมทรัพย์หรืออสังหาริมทรัพย์
• ภาษีที่เก็บจากยอดค่าจ้างหรือเงินเดือนที่วิสาหกิจจ่าย
• ภาษีจากการเพิ่มค่าของทุน

3. ภาษีสวิสที่ระบุไว้

อนุสัญญารวมภาษีเงินได้ของรัฐบาลกลาง คันโตน และท้องถิ่น ซึ่งเก็บจากเงินได้ทั้งหมด รายได้จากการจ้างงาน รายได้จากทุน กำไรจากอุตสาหกรรมและพาณิชยกรรม ผลได้จากทุน และรายได้อื่น ๆ โดยเรียกรวมว่า “ภาษีสวิส”

ตัวอย่างเช่น เงินเดือน ดอกเบี้ย เงินปันผล รายได้จากธุรกิจ และค่าเช่าจากอสังหาริมทรัพย์อาจอยู่ในขอบเขต แต่ยังต้องอ่านข้อเฉพาะของเงินแต่ละประเภท

กำไรจากการขายหุ้นของผู้ลงทุนส่วนบุคคลในสวิสอาจได้รับยกเว้นตามกฎหมายภายใน หากข้อเท็จจริงไม่ทำให้ถูกจัดเป็นการซื้อขายเชิงวิชาชีพ นี่เป็นตัวอย่างว่าข้อ 2 เพียงกำหนดขอบเขต ไม่ได้สร้างภาระภาษีขึ้นเอง

4. ภาษีไทยที่ระบุไว้

สำหรับประเทศไทย อนุสัญญาระบุไว้สองประเภท:

• ภาษีเงินได้ — ครอบคลุมภาษีเงินได้ของบุคคลและธุรกิจตามกฎหมายไทย
• ภาษีเงินได้ปิโตรเลียม — เกี่ยวข้องกับกิจการสำรวจและผลิตปิโตรเลียม

เงินเดือน ค่าจ้าง รายได้จากอาชีพหรือธุรกิจ ดอกเบี้ย เงินปันผล ค่าเช่า และเงินได้จากต่างประเทศที่เข้าเงื่อนไขตามกฎหมายไทย อาจเกี่ยวข้องกับภาษีเงินได้ แต่ต้องตรวจข้อบทของเงินนั้นและกฎหมายไทยในปีภาษีที่เกี่ยวข้อง

5. ถ้ามีภาษีใหม่ในอนาคต

ข้อ 2 ครอบคลุมภาษีที่จัดเก็บภายหลังด้วย หากมีลักษณะเหมือนหรือคล้ายคลึงกันในสาระสำคัญกับภาษีที่ระบุไว้ หน่วยงานผู้มีอำนาจของทั้งสองรัฐต้องแจ้งการเปลี่ยนแปลงสำคัญในกฎหมายภาษีให้กันทราบ

จึงไม่ควรอ่านเฉพาะข้อความในวันที่ลงนาม แต่ต้องตรวจทั้งอนุสัญญา พิธีสาร และกฎหมายปัจจุบันที่ใช้กับปีภาษีนั้น

รายการที่ไม่ควรนำข้อ 2 ไปใช้โดยอัตโนมัติ

• ภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT/MWST)
• ภาษีมรดกและภาษีของขวัญ
• อากรแสตมป์และภาษีศุลกากร
• ภาษีทรัพย์สินหรือภาษีความมั่งคั่ง
• เงินสมทบประกันสังคม เช่น AHV

รายการเหล่านี้ต้องตรวจตามกฎหมายหรือความตกลงประเภทอื่น การเรียกเก็บโดยรัฐไม่ได้ทำให้รายการนั้นอยู่ภายใต้อนุสัญญาภาษีเงินได้ฉบับนี้โดยอัตโนมัติ

ตัวอย่าง: ย้ายจากสวิสกลับไทย

สมมุติว่าในปีเดียวกันคุณได้รับเงินเดือนจากนายจ้างสวิส เงินปันผล ดอกเบี้ย เงินบำนาญ และเงินจากการขายบ้านในสวิส ข้อ 2 บอกเพียงว่าภาษีจากเงินได้เหล่านี้อาจอยู่ในขอบเขต แต่ยังไม่ตอบว่าต้องเสียที่ใด

• เงินปันผล — ตรวจข้อ 10
• ดอกเบี้ย — ตรวจข้อ 11
• ผลได้จากการขายทรัพย์สิน — ตรวจข้อ 13
• เงินจากการทำงาน — ตรวจข้อ 14
• เงินบำนาญ — ตรวจข้อ 17 หรือข้อ 18 ตามข้อเท็จจริง
• การขจัดภาษีซ้อน — ตรวจข้อ 20

สรุปข้อ 2 แบบสั้นที่สุด

ข้อ 2 ตอบว่า “ภาษีชนิดใดอยู่ในขอบเขต” ไม่ได้ตอบว่า “ประเทศใดมีสิทธิเก็บ” การวิเคราะห์ที่ปลอดภัยควรเรียงดังนี้:

1. เงินก้อนนี้เป็นรายได้ประเภทใด?
2. ภาษีที่เกี่ยวข้องอยู่ในขอบเขตของอนุสัญญาหรือไม่?
3. ต้องเปิดดูข้อบทใด?
4. กฎหมายภายในของไทยและสวิสกำหนดอย่างไร?
5. หากทั้งสองประเทศเก็บ จะขจัดภาษีซ้อนอย่างไร?

แหล่งข้อมูลทางการ

• กรมสรรพากร: อนุสัญญาไทย–สวิตเซอร์แลนด์ ข้อ 1–5
• Swiss State Secretariat for International Finance: Double taxation agreements