ภาษีตามสถานะ

ผู้ประกอบอาชีพอิสระ
Selbständigerwerbende

ตั้งแต่ตรวจสถานะกับ AHV ไปจนถึงการจดรายได้ รายจ่าย เงินสด TWINT และค่าใช้รถ

ชื่ออาชีพอย่างเดียวไม่ได้ตัดสินสถานะ Ausgleichskasse (สำนักงานกองทุนชดเชย AHV) จะดูว่าคุณทำงานในชื่อตัวเอง รับความเสี่ยงทางธุรกิจ จัดเวลาและวิธีทำงานเอง ลงทุนอุปกรณ์เอง ออกใบแจ้งหนี้ และมีลูกค้าหลายรายหรือไม่ หากทำงานให้ผู้ว่าจ้างรายเดียวภายใต้คำสั่งคล้ายลูกจ้าง อาจถูกจัดเป็น Arbeitnehmer/in (ลูกจ้าง) แม้สัญญาจะเขียนว่า Freelancer

กลุ่มอาชีพที่พบได้บ่อย

• นวด สุขภาพ ความงาม ช่างผม ช่างเล็บ และบริการดูแลร่างกาย
• ทำความสะอาด ดูแลบ้าน ดูแลเด็กหรือผู้สูงอายุ — ต้องตรวจด้วยว่าเป็นการจ้างงานในครัวเรือนหรือธุรกิจอิสระจริง
• ร้านอาหาร Catering ทำอาหาร เบเกอรี่ และขายสินค้า
• ครูสอนภาษา ติวเตอร์ ล่าม นักแปล โค้ช และที่ปรึกษา
• ช่างภาพ นักออกแบบ ศิลปิน นักเขียน ผู้สร้างเนื้อหา และงานออนไลน์
• ช่างก่อสร้าง ซ่อมบำรุง ทำสวน และงานฝีมือ
• ขนส่ง ส่งของ ขับรถ และบริการเคลื่อนที่ — ต้องดูความเป็นอิสระจากแพลตฟอร์มหรือผู้ว่าจ้าง

เอกสารยืนยันสถานะและธุรกิจ

• Bestätigung der Selbständigerwerbstätigkeit (หนังสือรับรองการเป็นผู้ประกอบอาชีพอิสระ) — ขอจาก Ausgleichskasse ที่ขึ้นทะเบียน
• AHV-Beitragsverfügung (คำสั่งกำหนดเงินสมทบ AHV) และใบชำระ — ดาวน์โหลดหรือขอจาก Ausgleichskasse
• สัญญาเช่า ใบอนุญาตประกอบกิจการ ประกันธุรกิจ และสัญญากับลูกค้า เมื่อเกี่ยวข้อง
• ใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จ รายงานธนาคาร รายงาน TWINT/เครื่องรับบัตร และสมุดเงินสด

รายได้ต้องจดอย่างไร

บันทึกทุกครั้งที่ได้รับเงิน ไม่ว่าจะเป็นเงินสด โอนธนาคาร TWINT บัตร เครดิตแพลตฟอร์ม หรือค่าบริการที่ยังค้างชำระตามระบบบัญชีที่ใช้ ตารางอย่างง่ายควรมี:

• วันที่
• เลขที่ใบเสร็จหรือใบแจ้งหนี้
• ประเภทบริการหรือสินค้า
• วิธีรับเงิน: เงินสด / ธนาคาร / TWINT / บัตร
• รายได้เต็มจำนวนก่อนหักค่าธรรมเนียม
• ส่วนลด เงินคืน หรือการยกเลิก
• VAT/MWST หากจดทะเบียน
• ยอดสุทธิและหมายเหตุ

ตัวอย่าง: ลูกค้าจ่าย CHF 100 ผ่านระบบที่หักค่าธรรมเนียม CHF 2 ให้บันทึกรายได้ CHF 100 และบันทึกค่าธรรมเนียม CHF 2 เป็นรายจ่าย อย่าบันทึกเพียง CHF 98 เพราะจะทำให้รายได้รวมไม่ตรงกับรายงานผู้ให้บริการ

เงินสดต้องทำเพิ่ม

• ออกใบเสร็จหรือใช้เลขรายการต่อเนื่อง
• จด Kassenbuch (สมุดเงินสด) ทุกวันที่มีเงินเข้า–ออก
• นับยอดเงินสดจริงเป็นระยะและตรวจให้ตรงกับสมุด
• อย่าใช้การถอนเงินจากบัญชีเป็นหลักฐานว่าค่าใช้จ่ายนั้นเกี่ยวกับธุรกิจ ต้องมีใบเสร็จหรือคำอธิบายประกอบ

บัญชีที่ต้องทำ

Einzelunternehmen (กิจการเจ้าของคนเดียว) ที่มีรายได้จากการขายต่อปีต่ำกว่า CHF 500’000 โดยหลักสามารถทำบัญชีอย่างง่าย โดยบันทึกรายรับ รายจ่าย และฐานะทรัพย์สิน ส่วนรายได้ตั้งแต่ CHF 500’000 ต้องใช้การทำบัญชีและงบการเงินตามข้อกำหนดที่เข้มขึ้น เกณฑ์นี้เป็นเรื่องรูปแบบบัญชี ไม่ใช่เกณฑ์ยกเว้นภาษีหรือ AHV

ค่าใช้จ่ายที่อาจถือเป็นรายจ่ายธุรกิจ

• ค่าเช่าสถานที่และ Nebenkosten เฉพาะส่วนธุรกิจ
• วัสดุ สินค้า อุปกรณ์ ซอฟต์แวร์ เว็บไซต์ โฆษณา และค่าธรรมเนียมรับชำระเงิน
• ประกันธุรกิจ เงินสมทบ AHV และค่าบริการบัญชี
• โทรศัพท์ อินเทอร์เน็ต และห้องทำงานที่บ้าน เฉพาะสัดส่วนที่พิสูจน์การใช้ธุรกิจได้
• การอบรมที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับอาชีพปัจจุบัน
• ค่าเดินทางเพื่อไปพบลูกค้า ซื้อสินค้า หรือทำงานนอกสถานที่

อุปกรณ์หรือรถที่ใช้งานหลายปีอาจต้องลงเป็นทรัพย์สินและหักค่าเสื่อมราคา ไม่ใช่หักราคาซื้อทั้งหมดในปีเดียว

รถยนต์และค่าเดินทาง

• ใช้รถส่วนตัวทำงาน — จด Fahrtenbuch (สมุดบันทึกการเดินทาง) ระบุวันที่ จุดเริ่ม–ปลายทาง เหตุผลทางธุรกิจ และจำนวนกิโลเมตร ใช้อัตราหรือวิธีคำนวณที่ Kanton ยอมรับ
• รถอยู่ในทรัพย์สินของกิจการ — เก็บใบเสร็จน้ำมัน ประกัน ซ่อม ที่จอด และ Leasing พร้อมแยก Privatanteil (สัดส่วนใช้ส่วนตัว) ออกจากรายจ่ายธุรกิจ
• เดินทางจากบ้านไปสถานที่ทำงานประจำ — ไม่ควรถือเป็นการเดินทางไปหาลูกค้าโดยอัตโนมัติ ต้องจัดประเภทตามข้อเท็จจริงและแนวทางของ Kanton
• ค่าปรับจราจรและการใช้รถส่วนตัวล้วน ๆ ไม่ใช่รายจ่ายธุรกิจ

สวิตเซอร์แลนด์ไม่มีจำนวนค่ารถหนึ่งตัวที่ใช้เหมือนกันทุกกรณี ให้ตรวจ Wegleitung (คู่มือกรอกภาษี) ของ Kanton และปีภาษีที่ยื่นก่อนเลือกอัตราต่อกิโลเมตรหรือค่าใช้จ่ายจริง

ควรจ้าง Treuhänder เมื่อใด

• แยกเงินส่วนตัวกับเงินธุรกิจไม่ได้หรือบัญชีเงินสดไม่ตรง
• มีพนักงาน มี MWST มีรถหรือพื้นที่บ้านใช้ร่วมกัน
• ซื้ออุปกรณ์ราคาสูง ต้องคำนวณค่าเสื่อมราคา
• มีรายได้จากต่างประเทศ หลายกิจการ หรือเอกสารย้อนหลังไม่ครบ

แหล่งข้อมูล: Merkblatt 2.02 Selbständigerwerbende ของ AHV/IV ↗ และ KMU-Portal ของ SECO ↗